DEHB Tipleri
DEHB üç farklı tipte görülür. Her tipin kendine özgü belirtileri, güçlü yanları ve yönetim stratejileri vardır.
Hiperaktif-Dürtüsel Tip
Yetişkinlerin yaklaşık %5-7'sinde görülür
Bu tip, aşırı hareketlilik ve dürtüsel davranışlarla karakterizedir. Kişi yerinde duramaz, sürekli hareket halindedir ve düşünmeden hareket etme eğilimindedir.
Belirtiler
- Yerinde oturmakta zorlanma, sürekli kıpırdanma
- Sıra beklemekte güçlük çekme
- Başkalarının sözünü kesme
- Düşünmeden konuşma veya hareket etme
- Tehlikeli aktivitelere yönelme
- Aşırı konuşkanlık
- Sessiz aktivitelerde zorlanma
- İçsel huzursuzluk hissi
Güçlü Yanlar
- Yüksek enerji ve coşku
- Hızlı karar verme yeteneği
- Risk alma cesareti
- Spontan ve yaratıcı düşünce
- Kriz anlarında hızlı tepki verme
Stratejiler
- Düzenli fiziksel egzersiz yapın
- Ayakta çalışma masası kullanın
- Kısa molalarla çalışın (Pomodoro tekniği)
- Fidget oyuncakları kullanın
- Yürüyüş yaparken düşünün veya toplantı yapın
Dikkat Eksikliği Baskın Tip
DEHB tanısı alanların yaklaşık %30-40'ında baskın tip
Bu tip, dikkat dağınıklığı ve odaklanma güçlüğü ile karakterizedir. Hiperaktivite belirtileri olmadan da DEHB tanısı alınabilir. Özellikle kadınlarda daha sık görülür.
Belirtiler
- Detaylara dikkat edememe
- Görevleri organize etmekte zorlanma
- Kolayca dikkatin dağılması
- Günlük aktivitelerde unutkanlık
- Talimatları takip etmekte güçlük
- Eşyaları sık kaybetme
- Zihinsel çaba gerektiren işlerden kaçınma
- Hayallere dalma eğilimi
Güçlü Yanlar
- Derin düşünme kapasitesi
- Yaratıcı problem çözme
- Detaylı ve kapsamlı analiz
- Empati ve duygusal zeka
- Sanatsal ve yaratıcı yetenekler
Stratejiler
- Dış hatırlatıcılar ve alarmlar kullanın
- Görevleri küçük parçalara bölün
- Tek seferde tek iş yapın
- Dikkat dağıtıcıları minimize edin
- Yazılı listeler ve kontrol listeleri oluşturun
Bileşik (Kombine) Tip
DEHB tanısı alanların yaklaşık %50-60'ında görülür
En yaygın DEHB tipidir. Hem dikkat eksikliği hem de hiperaktivite-dürtüsellik belirtilerini bir arada içerir. Belirtiler duruma ve zamana göre değişkenlik gösterebilir.
Belirtiler
- Hem dikkat eksikliği hem hiperaktivite belirtileri
- Belirtilerin yoğunluğu duruma göre değişir
- Bazı günler daha dikkatsiz, bazı günler daha hiperaktif
- Sosyal ve iş yaşamında çoklu zorluklar
- Duygu düzenleme güçlükleri
- Zaman yönetimi sorunları
- İlişkilerde zorluklar
- Öz-düzenleme güçlükleri
Güçlü Yanlar
- Çok yönlü düşünme
- Adaptasyon yeteneği
- Yoğun tutkular ve ilgi alanları
- Kriz yönetimi becerileri
- Hiperfoküs potansiyeli
Stratejiler
- Her iki tip için stratejileri birleştirin
- Günlük enerji seviyenize göre plan yapın
- Hem hareket hem odaklanma molası verin
- Koçluk veya terapi desteği alın
- Kendinize şefkatli olun - belirtiler değişkendir
Yaygın Yanlış Anlamalar
DEHB hakkında sık karşılaşılan mitler ve gerçekler
DEHB sadece çocuklarda görülür
DEHB ömür boyu süren bir durumdur. Çocuklukta başlar ve yetişkinlikte de devam eder. Yetişkinlerin %4-5'inde DEHB vardır.
DEHB sadece erkeklerde görülür
Kadınlarda DEHB genellikle dikkat eksikliği baskın tipte görülür ve daha az fark edilir. Aslında her iki cinsiyette de benzer oranlarda görülür.
DEHB'li kişiler tembel veya iradesizdir
DEHB nörobiyolojik bir farklılıktır. Beyindeki dopamin ve norepinefrin sistemlerinin farklı çalışmasından kaynaklanır.
Herkesin biraz DEHB'si vardır
DEHB belirtileri günlük hayatı önemli ölçüde etkiler ve süreklilik gösterir. Ara sıra dalgın olmak DEHB demek değildir.
Hangi Tip Sana Uyuyor?
Ücretsiz DEHB testimizle kendi profilini keşfet ve sana özel stratejiler öğren.