Question 1

Reddedilme Hassasiyeti (RSD) nedir ve DEHB'yi nasıl etkiler?

Accepted Answer

**R**SD, **re**smi **te**şhis **kılav**uzlarında (**D**SM-5) **ge**çmese **d**e, **D**r. **Wi**lliam **Do**dson **gi**bi **dü**nyaca **ün**lü **DE**HB **uzm**anları **tara**fından "**DE**HB'**n**in **e**n **te**mel **v**e **e**n **a**cı **ve**rici **gör**ünmez **bel**irtisi" **ol**arak **tanı**mlanır. **B**u **kr**iz, **b**ir **zay**ıflık **ve**ya "**fa**zla **alın**ganlık" **de**ğil, **nörob**iyolojik **v**e **tra**vmatik **b**ir **çök**üştür.

**Ami**gdala **Kors**anlığı **v**e **Du**ygu **Düz**enleme **Eks**ikliği:
**Beyn**inizin **duy**gusal **al**arm **me**rkezi (**Ami**gdala), **b**ir **eleş**tiriyi **ve**ya **redd**edilmeyi **algıl**adığında, "**Ha**yatta **ka**lma (**Sa**vaş **y**a **d**a **K**aç)" **sis**temini **at**eşler. **Nör**otipik **b**ir **in**sanda, **be**ynin **ma**ntık **me**rkezi (**Pref**rontal **Ko**rteks) **he**men **de**vreye **gi**rip **o** **duy**gusal **tsu**namiyi **yava**şlatır **v**e **fr**enler: *"**D**ur, **sa**dece **sun**umuna **b**ir **ele**ştiri **ya**ptı, **b**u **se**nin **kö**tü **bi**ri **old**uğunu **gös**termez."*

**An**cak **DE**HB'**d**e **pref**rontal **ko**rteks **ye**terli **do**pamin **ala**madığı **iç**in **sön**üktür **v**e **fr**en **si**stemi **çal**ışmaz. **Ami**gdala, **si**stemi "**hi**jack" **ed**er (**kor**sanlar). **Du**ygu, **hi**çbir **ras**yonel **fil**treden **geç**meden **doğ**rudan **ka**lbe **v**e **mi**deye **ku**sulur. **B**u **yü**zden **R**SD **kriz**indeki **bi**rine "**Man**tıklı **dü**şün, **abar**tıyorsun" **de**mek, **fr**ensiz **yo**kuş **aş**ağı **in**en **b**ir **ka**myona "**Ya**vaşla" **di**ye **bağ**ırmak **ka**dar **işle**vsizdir.

**Tra**vmanın **Bin**lerce **Ke**sikle **Büy**ümesi:
**R**SD **sa**dece **doğ**uştan **ge**len **ge**netik **b**ir **ar**ıza **değ**ildir; **ay**nı **za**manda **sosy**olojik **b**ir **tra**vmanın **son**ucudur. **Kl**inik **araş**tırmalar, **DE**HB **te**şhisi **al**mamış **a**ma **o** **nöro**ljiyle **do**ğmuş **be**bek **v**e **çocu**kların, 12 **ya**şına **geldi**klerinde **nör**otipik **akra**nlarına **gö**re **ort**alama 20.000 **da**ha **fa**zla **ol**umsuz **yo**ruma **ma**ruz **kal**dığını **göste**rmektedir. *"**D**ur, **ya**pma, **yi**ne **ayn**ısını **ya**ptın, **ark**adaşın **gi**bi **ot**ur, **ne**den **böy**lesin?"*

**Çoc**ukluk **bo**yunca **h**er **g**ün, **h**er **harek**etinizin "**ya**nlış" **old**uğunu **du**ymak, **beyn**inizin **dü**nyayı "**teh**likeli, **yarg**ılayıcı **v**e **düş**manca" **b**ir **y**er **ol**arak **kodl**amasına **ne**den **ol**ur. **So**nuç **ol**arak **bey**niniz, **gele**cekteki **acı**lardan **kor**unmak **iç**in **aş**ırı **ha**ssas, 7/24 **ça**lışan **v**e **sü**rekli **te**hdit **ar**ayan **b**ir "**Redd**edilme **Ra**darı" **in**şa **ed**er.

**Sa**vaş, **K**aç **ve**ya **Do**nakal (**Fi**ght, **Fl**ight, **Fr**eeze, **Fa**wn):
**R**SD **kr**izi **vurd**uğunda **ot**onom **si**nir **si**stemi **öl**üm **teh**likesi **va**rmış **gi**bi **rea**ksiyon **gös**terir. **Ba**zı **DE**HB'**li**ler **b**u **ac**ıyı **Sa**vaş (**Fi**ght) **tepk**isiyle **dı**şarı **vu**rur; **an**iden **öfk**elenip **ka**rşı **ta**rafa **bağ**ırarak **ve**ya **se**rt **sav**unmaya **ge**çerek **kend**ilerini **kor**urlar.

**Ço**ğu **DE**HB'**l**i **i**se **K**aç **ve**ya **Do**nakal (**Fl**ight/**Fr**eeze) **te**pkisi **ve**rir; **insa**nlardan **ta**mamen **soyu**tlanır, **mes**ajlara **gün**lerce **ce**vap **ve**rmez (**gho**sting) **v**e **pro**jeleri **ya**rım **bı**rakır.

**An**cak **e**n **tehl**ikelisi **v**e **se**ssizi **Yalt**aklanma (**Fa**wn) **tepk**isidir; **tehl**ikeden **kor**unmak **iç**in **sald**ırganın **su**yuna **gi**tmek, **ke**ndini **ay**ak **pa**spası **ya**pmak **v**e "**S**en **na**sıl **ist**ersen **öy**le **ol**sun" **di**yerek **t**üm **ben**liğini **ezdi**rmektir.

Question 2

DEHB'de reddedilme hassasiyeti (rsd) ile başa çıkmak için ne yapılabilir?

Accepted Answer

*RSD, mantık dille çözülebilen bir sorun değildir; bedeni sakinleştirmeyi ve o fırtınanın yavaşlamasını beklemeyi gerektiren nörolojik bir süreçtir.. RSD Atağını İsimlendirin ve Ayrıştırın: Karamsarlık, utanç veya öfke tsunamisi üzerinize geldiğinde, bunu kendi kimliğiniz veya gerçeklik olarak görmeyin. Ona bir hastalık teşhisi gibi isim verin. Yüksek sesle şunu söyleyin: *"Ben şu an kötü bir insan değilim, sadece akut bir RSD atağı yaşıyorum. Beynim bana yapay bir acı pompalıyor. Bu geçecek."* Atağa isim vermek, amigdalanın gücünü kırıp mantık lobunuzu uyandırmaya yarar.. Kritik "24 Saat Bekleme" Kuralı: RSD, sizden acil eylem talep eder. O an o öfkeli istifa mailini atmak, o arkadaşlık ilişkisini tek mesajla bitirmek (köprüleri yakmak) istersiniz. RSD'nin tek panzehiri zamandır. Kendinizle yazılı bir sözleşme yapın: *"Beni duygusal olarak tetikleyen durumlarda, cevap vermeden veya karar almadan önce zorunlu olarak 24 saat bekleyeceğim."* Çoğu zaman ertesi sabah o hissin %80 oranında buharlaştığını göreceksiniz.. Somut Kanıt Araştırmacısı (Dedektiflik) Yapın (CBT): Beyniniz "Ahmet o toplantıda bana gıcık oldu" dediğinde, beyninize inatçı bir avukat gibi davranın. *"Dosyadaki somut, elle tutulur kanıtlarımız (fact) neler? Ahmet ne dedi? Sadece 'Rakamlar hatalı' dedi. Peki benim duygusal çıkarımlarım (feeling) neler? 'Benden nefret ediyor'."* Duygular kanıt değildir, sadece beyninizin yazdığı felaket senaryolarıdır. Gerçek ile uydurmayı birbirinden keskin bir şekilde ayırın.. Kendi Değerinizi Dışsallaştırmayı Bırakın: People Pleaser maskesinden kurtulmanın tek yolu, "Birilerinin beni sevmemesi sorun değildir" gerçeğiyle barışmaktır. İstatistiksel olarak dünyadaki insanların yarısı sizi sevecek, diğer yarısı sizi çekilmez bulacaktır. Kendinizi parçalayarak sadece "Herkesin biraz katlanabildiği, silik ve kimliksiz" birine dönüşürsünüz. Değerinizi başka insanların bakışlarındaki onaya bağlamak (Dışsal Değer Validasyonu), ruhunuzun kontrolünü tamamen yabancılara devretmektir.. "Bırakın Yapsınlar" (Let Them) Teorisi: Kontrol edemediğiniz şeyler için endişe etmeyi bırakın. "Acaba ne düşünüyorlar?", "Acaba yanlış mı anladılar?" diye sormak RSD'yi besler. *"Beni yanlış anlamak mı istiyorlar? Bırakın anlasınlar." "Benden hoşlanmıyorlar mı? Bırakın hoşlanmasınlar."* Siz diğer insanların zihinlerini kontrol eden bir sirk şefi değilsiniz; onların düşünceleri sadece onların sorunudur.. Terapi ve Psikiyatrik İlaç Desteği: RSD, ne yazık ki sadece meditasyonla veya taktiklerle geçecek kadar hafif bir durum değildir. Özellikle yıkıcı boyutlardaki RSD krizleri için standart DEHB ilaçları (uyarıcılar) tek başına yeterli olmayabilir. Psikiyatrist gözetiminde, kan basıncı ilaçları grubundan olup doğrudan RSD'nin kökenindeki alfa reseptörlerine etki eden özellikli moleküller (Guanfacine veya Clonidine) dünyada RSD tedavisi için oyun değiştirici ve hayat kurtarıcı olarak kabul edilmektedir. Kesinlikle uzman desteği alın.

Reddedilme Hassasiyeti (RSD)

Nasıl Görünür?

Bilim

Ne Yapabilirsin?

İlgili Okumalar

Önemli Bilgi

Erken Erişime Katıl