Takviyeler ve DEHB

Yazar: Alperen Demirdöğer

Bir takviyenin yanında “Klinik verilerle destekleniyor” yazması, DEHB belirtilerini düzelttiği anlamına gelmiyor. Hangi kişilerde neyin değiştiğine bakmak gerekiyor. Takviyeler ilacın yerini almaz; ilaçlarla ve birbirleriyle etkileşebilir. Kullanmayı düşünüyorsanız önce doktorunuzla konuşun.

Sosyal medyada gördüğünüz bir sayıyı değerlendirirken şu sorular işe yarıyor: Araştırmaya kimler, kaç kişi katılmış? Plasebo grubu var mı? Takviye tek başına mı, ilaca ek olarak mı verilmiş? Çalışmayı kim finanse etmiş? Bu ayrıntılara bakıldığında, bazı sayılarda eksik bilgi olduğu, bazı sonuçların ise ters aktarıldığı görülüyor.

Çocuklarda bitkisel ürünler için kör, plasebo kontrollü ve tekrarlanmış kanıt bulunmuyor. Aile rehberinin ilaç dışı tedaviler bölümünde de ele alınan bu konuyu burada her takviye için ayrı inceliyor, erişkinlerdeki çalışmalara da yer veriyoruz.

Aşağıda her takviyenin araştırma desteğini, güvenliğini ve Türkiye'deki durumunu bulabilirsiniz. Paylaşımlardaki sayıların çoğu gerçek çalışmalardan geliyor; asıl eksik kalan, çalışmanın neyi ölçtüğü. Sayıları bu bilgilerle birlikte ele alıyoruz. Buradaki dozlar kullanım önerisi değil.

Genel tablo

2025 şemsiye derlemesinin canlı veri platformunda çocuk ve ergende yağ asitleri ve D vitamini plasebodan anlamlı fark göstermedi, çinko anlamlı çıktı ama kanıt kesinliği çok düşüktü. Erişkin listesinde hiçbir takviye için meta-analiz verisi yok.

İngiltere kılavuzuna göre çocuk ve gençlerde DEHB tedavisi için yağ asidi takviyesi önerilmemeli ve sunulmamalı. 2021 tarihli uluslararası uzlaşı bildirisinde omega-3 için küçük ile orta düzeyde iyileşme bildirilmişti. Ancak bu bildiri, 2023'te güncellenen kapsamlı derlemeden önce hazırlanmıştı.

Olumlu bir sonucun başka bir ekip tarafından da bulunması, o sonuca güvenimizi artırıyor. Takviye çalışmalarının çoğu ise küçük, kısa ve bağımsız ekiplerce tekrarlanmamış. 2026'da yayımlanan bir veri bütünlüğü incelemesi, tek bir yazar etrafında toplanan ekiplerin 223 randomize çalışmasında rastgeleleştirmeyle bağdaşmayacak kadar düzenli örüntüler buldu ve örnekler arasında çocuklarda bir DEHB ilaç karşılaştırmasını ve bir safran çalışmasını andı. İnceleme hangi çalışmaların dahil olduğunu açıklamadığı için bu bölümdeki çalışmaların listede olup olmadığını bilmiyoruz. Bu nedenle tek bir bölgeden ve küçük ekiplerden gelen olumlu sonuçlara temkinle yaklaşmak gerekiyor.

221 meta-analizi yeniden hesaplayan 2025 şemsiye derlemesinde çocuk ve ergende hiçbir besin takviyesi orta ya da yüksek kesinlikte kanıta ulaşmadı, erişkinde ise takviyeler için meta-analiz verisi yok.

Hangi takviye için ne biliyoruz?

Omega-3

Omega-3'ün dört aydan uzun kullanımda küçük ile orta düzeyde anlamlı iyileşme sağladığı iddiası, 37 çalışma ve 2.374'ten fazla katılımcıyı kapsayan 2023 tarihli derlemeye dayandırılıyor. Oysa derleme bu iddiayı desteklemiyor; tam tersine bir sonuç bildiriyor.

• 2023 tarihli kapsamlı derleme. 37 çalışmayı topladı. Omega-3 dahil yağ asidi takviyesi ebeveynin puanladığı toplam DEHB belirtisini plasebodan farklı değiştirmedi (etki büyüklüğü -0,08, 16 çalışma, 1.166 kişi) ve bu sonuç yüksek kesinlikte. Dikkatsizlik ve hiperaktivitede de fark yoktu.
• Dört ay ve üzerindeki çalışmalar. 22 çalışmalık 2023 meta-analizinde omega-3 genel olarak anlamlı fark yaratmadı. En az dört ay süren çalışmalardan oluşan alt grupta küçük bir fayda göründü. Aynı analizde yüksek EPA dozu ya da yüksek EPA oranı ek fayda sağlamadı. Dört ay ifadesi bu alt gruptan geliyor; önceki maddede anlatılan kapsamlı derlemeden gelmiyor.
• EPA dozu. 2011 tarihli 10 çalışmalık bir meta-analizde EPA dozu arttıkça etkinin büyüdüğü bulunmuştu. Daha geniş ve yeni derlemeler bu bulguyu doğrulamadı.
• Kandaki EPA düşükse. 92 gençte 12 hafta günde 1,2 gram EPA bilgisayarlı dikkat testinde küçük bir düzelme sağladı ve fayda en çok kanındaki EPA düzeyi başlangıçta düşük olanlarda görüldü. EPA düzeyi zaten yüksek olanlarda dürtüsellik plasebodan daha az düzeldi.

Günde 1.000-2.000 miligram saf EPA kullanma ve EPA'nın DHA'nın iki katı olması önerilerini DEHB'de test eden bir çalışma bulamadık.

Safran

Safranın metilfenidatla aynı sonucu verdiği iddiası, 2019 tarihli ve 54 çocuğun katıldığı 6 haftalık çift kör çalışmaya dayanıyor. Paylaşılan künye, sayı ve doz doğru. Ancak çalışmada plasebo grubu yoktu; çalışmayı 50 çocuk tamamladı. Küçük bir örneklemde iki grup arasında fark bulunmaması, iki tedavinin eşit etkili olduğunu kanıtlamıyor. 2024 sistematik derlemesi safranın DEHB'deki etkisi için toplam 4 çalışma ve 118 hasta bulabildi ve sayısal bir birleştirme yapamadı. Safranın genel güvenliğine bakan 2026 derlemesinde yan etki sıklığı yaklaşık yüzde 17,5 bulundu, çoğu hafif mide bağırsak şikayetiydi.

Ginkgo

Ginkgonun plaseboya göre dikkatsizlikte yüzde 45 daha fazla iyileşme sağladığı iddia ediliyor. Rakam tek bir çalışmadan geliyor. O çalışmada ginkgo, metilfenidata ek olarak verildi; tek başına denenmedi. Metilfenidat alan çocuklara altı hafta ginkgo ya da plasebo eklendiğinde ebeveynin puanladığı dikkatsizlik ginkgo grubunda 7,74, plasebo grubunda 5,34 puan azaldı. Yüzde 45 bu iki ortalamanın oranı, makalede böyle bir oran yazmıyor.

Ginkgonun tek başına denendiği çalışmada ise sonuç farklı. 50 çocukta altı haftalık çift kör çalışmada günde 80-120 miligram ginkgo metilfenidattan belirgin biçimde daha az etkiliydi ve öğretmen puanında ginkgo grubundaki değişim neredeyse sıfırdı. Önerilen 240 miligramlık doz ise yalnız 20 çocuklu, kontrol grubu olmayan bir pilot çalışmada denendi.

Avrupa İlaç Ajansı ginkgo yaprağı için çocuk ve ergenlerde ilgili bir kullanım alanı tanımlamıyor. Ginkgo kanama eğilimini artırabiliyor, ameliyattan birkaç gün önce bırakılması öneriliyor, epilepsisi olanlarda nöbeti kolaylaştırabiliyor ve bazı ilaçlarla etkileşebiliyor.

Çinko

Çinkonun ilaçla birlikte kullanıldığında uyarıcı dozunu yüzde 40'a kadar azalttığı iddiası var. Bu bulgu ABD'deki 52 çocuklu bir pilot çalışmadan geliyor. Çinko tek başına sekiz haftada belirtileri plasebodan net biçimde düzeltmedi. Sonradan amfetamin eklendiğinde en uygun amfetamin dozu yalnız günde 30 miligram çinko alan 8 çocuktan oluşan alt grupta yüzde 37 daha düşüktü, günde 15 miligram alanlarda bu fark yoktu. Metilfenidatla böyle bir doz azaltma gösterilmedi.

6 randomize çalışmalık 2022 meta-analizinde çinko DEHB toplam puanında orta büyüklükte bir iyileşme gösterdi ama güven aralığı neredeyse sıfıra değiyordu, dikkatsizlik ve hiperaktivite ayrı ayrı değerlendirildiğinde sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı değildi ve kanıt kesinliği orta ile çok düşük arasıydı. Türkiye'de 400 çocukla yapılan çift kör çalışmada 12 hafta günde 150 miligram çinko sülfat hiperaktivite ve dürtüsellikte plasebodan üstün çıktı, ama dikkat eksikliği belirtilerinde fark göstermedi. Olumlu sonuçların çoğu Orta Doğu çalışmalarından geliyor ve ABD örnekleminde net tekrar etmedi.

Bu yüzden ilaç dozunun yüzde 37 azalması bulgusunu bütün çocuklar için beklememek gerekiyor: Sonuç, yalnız 8 çocuktan oluşan bir alt grupta görülmüş.

Çam kabuğu ekstresi

Çam kabuğu ekstresiyle DEHB puanlarında yüzde 29 düşüş ve ilaçtan beş kat daha az yan etki görüldüğü iddiası, 2022 tarihli, 88 çocuklu, 10 haftalık, üç kollu bir çalışmaya dayanıyor. 88 çocuk, 10 hafta, üç kol ve yan etkilerin metilfenidatta beş kata kadar daha sık olması doğru. Ama yüzde 29 rakamını makalede bulamadık. Çam kabuğu ekstresi öğretmenin puanladığı belirtileri plasebodan daha çok düzeltti, ebeveyn puanında ise tüm alt ölçeklerde anlamlı düzelme yalnız metilfenidat grubunda vardı ve ilaçla eşdeğerlik gösterilemedi. Çalışma planlanan 144 yerine 88 çocukla bitti. 61 çocuklu daha eski bir çalışmada ekstre bırakıldıktan bir ay sonra belirtiler geri döndü.

D vitamini

D vitamininin hiperaktivite ve dikkatsizlikte orta düzeyde anlamlı iyileşme sağladığı iddiası, 2025 tarihli, 37 çalışma ve 24.336 katılımcılı bir meta-analize dayandırılıyor. Meta-analiz ve sayılar gerçek. Ancak 37 çalışmanın 30'u yalnız gözleme dayanıyor; takviyenin denendiği çalışma sayısı 7. DEHB'li çocuklarda kan D vitamini ortalama 6,55 ng/mL daha düşük bulundu. Takviye toplam puan ve dikkatsizlikte iyileşmeyle ilişkiliydi, hiperaktivitede anlamlı değişiklik yoktu ve yazarlar neden sonuç ilişkisinin kanıtlanmadığını yazdı. Metilfenidata ek D vitaminini inceleyen 4 çalışmada küçük ama anlamlı iyileşme görüldü, kanıt kalitesi düşük ile çok düşük arasıydı.

Önerilen günlük 2.000-4.000 IU dozu konusunda dikkatli olmak gerekiyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi'ne göre güvenli üst sınır 1-10 yaş çocuklar için günde 50 mikrogram yani 2.000 IU, erişkin ve 11-17 yaş için günde 100 mikrogram yani 4.000 IU. Yani 4.000 IU, 1-10 yaş bir çocuk için üst sınırın iki katı. Üst sınır, günlük kullanım önerisi değil. Besinlerden aldığınız D vitamini de bu toplama dahil.

Demir

Düşük ferritinli çocuklarda demirle 12 haftada belirtilerin kademeli azaldığı iddiası var. İddianın dayandığı çalışmaya 23 çocuk katıldı; plasebo grubunda yalnız 5 çocuk vardı. Demir grubunda DEHB puanı azaldı, ama ebeveyn ve öğretmen ölçeklerinde iyileşme anlamlı değildi ve özet gruplar arası doğrudan bir karşılaştırma vermiyor. 2024 meta-analizinde demir ile plasebo arasında anlamlı fark çıkmadı ve kanıt kalitesi çok düşüktü.

DEHB'li çocuklarda kandaki depo demiri ortalama yaklaşık 10 ng/mL düşük bulunuyor, ama çalışmalar arasındaki fark çok büyük ve Kuzey Amerika çalışmalarında anlamlı fark yok. Demir aşırı dozu küçük çocuklarda ölümcül olabilir. ABD mevzuatı demirli takviyelerin etiketine 6 yaş altında ölümcül zehirlenmenin önde gelen nedenlerinden biri olduğu uyarısını zorunlu koyuyor. Bu nedenle demir, yalnız tahlille eksiklik gösterildiğinde ve hekimin belirlediği dozla verilmeli.

Bacopa

Bacopa için öne sürülen iddia, 112 erkek çocukta 14 haftalık kullanımın yürütücü işlevlerde anlamlı iyileşme ve bilişsel esneklikte belirgin artış sağladığı. Sayılar doğru ve bilişsel esneklikte küçük bir fark görüldü. Ancak çalışmanın asıl ölçmek için tasarlandığı davranış sonuçlarında plasebodan fark çıkmadı. Olumlu sonuçlar, çok sayıda ikincil karşılaştırmadan geliyor. Çalışmayı da ürünü satan firmanın araştırma kolu finanse etti.

L-teanin

L-teaninin kafeinin yarattığı kaygı ve çarpıntıyı azalttığı iddia ediliyor. DEHB'li kişilerde bunu test eden bir çalışma bulamadık. DEHB tanılı 98 erkek çocukta altı hafta günde 400 miligram L-teanin kol saatiyle ölçülen uyku verimini biraz artırdı, ama bu çalışmada DEHB belirtileri ölçülmedi. 5 çocuklu, tek dozluk bir çalışmada L-teanin tek başına dürtü kontrolünü kötüleştirme eğilimi gösterdi.

Çoklu vitamin ve mineral

Çoklu vitamin ve mineral karışımlarında çalışmaların sonuçları birbirini daha çok destekliyor. İlaç kullanmayan, DEHB ve öfkelilik belirtisi olan 135 çocukla yapılan üç merkezli çalışmada sekiz hafta geniş içerikli bir vitamin mineral karışımı, kör klinisyenin değerlendirmesine göre yanıt oranını plasebonun yaklaşık üç katına çıkardı (yüzde 54 ve yüzde 18). Ama ebeveynin puanladığı DEHB belirtileri iki grupta da aynı ölçüde düzeldi. 93 çocuklu başka bir çalışmada da genel iyileşme ve duygu düzenleme açısından yarar görüldü, çekirdek DEHB belirtileri değişmedi. 80 erişkinle yapılan çalışmada kişinin kendi ve yakınının puanında fark görüldü, klinisyenin DEHB ölçeğinde görülmedi. Bu çalışmalar aynı araştırma ağından ve aynı formülle yapıldı.

Magnezyum

DEHB'li kişilerde kan magnezyumu biraz düşük bulunuyor ama çalışmalar arasındaki fark çok büyük. Magnezyumu tek başına test eden plasebo kontrollü bir DEHB çalışması bulamadık. Bulunan tek randomize çalışma magnezyumu D vitaminiyle birlikte verdi ve DEHB belirti ölçeği kullanmadı.

Sarı kantaron

54 çocukta sekiz hafta sarı kantaron ekstresi dikkatsizlik, hiperaktivite ve genel iyileşmede plasebodan farklı sonuç vermedi.

Melatonin ayrı bir konu

Melatonin DEHB'nin değil, uykuya dalma sorununun tedavisi. İlaç kullanmayan, DEHB'si ve kronik uykuya dalma güçlüğü olan 105 çocukta dört hafta melatonin uykuya dalmayı yaklaşık 27 dakika öne çekti ve toplam uykuyu yaklaşık 20 dakika artırdı. Davranış, dikkat testleri ve yaşam kalitesinde fark yoktu. Ortalama 3,7 yıllık izlemde çocukların çoğu melatonini hala kullanıyordu ve ara verilince uykuya dalma büyük çoğunlukta yeniden gecikti. DEHB ve gecikmiş uyku fazı olan 51 erişkinde iç saate göre zamanlanmış düşük doz melatonin iç saati öne aldı ve kişinin bildirdiği DEHB belirtilerini yüzde 14 azalttı, ama tedavi bittikten sonraki iki hafta içinde her iki ölçüm de başlangıç düzeyine döndü.

Türkiye'de melatoninin kullanımına ilişkin ayrı kurallar var. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kısıtlı maddeler listesine göre melatonin Danıştay kararı gereği takviye edici gıdalarda etken madde olarak kullanılamıyor. Melatonin TİTCK ruhsatlı ilaç olarak var. Çocuklardaki onaylı kullanımı uyku hijyeni yetmediğinde otizm spektrum bozukluğu ve Smith-Magenis sendromundaki uykuya dalma sorunu, DEHB onaylı bir endikasyon değil. Bu nedenle DEHB'li çocuğunuzda melatonin kullanmayı da hekimle kararlaştırmanız gerekiyor. Uyku konusunu aile rehberindeki uyku bölümünde ayrıntılı anlattık.

Türkiye'de takviye mevzuatı

• Takviyeye tedavi iddiası eklenemez. Türk Gıda Kodeksi'ne göre takviye edici gıdanın etiketinde, sunumunda ve reklamında bir hastalığı önlediği, tedavi ettiği ya da iyileştirdiği söylenemez ve etikette ilaç olmadığını belirten uyarı zorunlu. 2 yaş altına takviye edici gıda üretilemiyor.
• Onaysız ürün satılamaz. Her ürün Tarım ve Orman Bakanlığı onayı almadan üretilemiyor, ithal edilemiyor ve satılamıyor.
• Kullanıcı deneyimi sağlık beyanına dayanak olamaz. Gıda ve takviyelerde sağlık beyanı belirsiz, yanlış ya da yanıltıcı olamıyor ve kişi tanıklığına, tavsiye ya da onay ifadesine dayanan beyanlar yasak.
• Yaş uyarıları. Bakanlığın kısıtlı maddeler listesine göre çam kabuğu ekstresi 6 yaş altında, safran bileşeni krosetin ise 4-10 yaş çocuklara yönelik takviyelerde kullanılmamalı. Listede L-teanin, ginkgo ve balık yağı gibi maddeler için günlük değerler de bulunuyor. Bu değerleri bir doz önerisi gibi okumayın.

Ürün tanıtımlarını değerlendirirken bu sınırları da dikkate alın: Türkiye'de takviyeler için hastalık tedavisi iddiası kullanılamıyor; melatonin de takviye olarak satılamıyor.

Takviye düşünüyorsanız

• Önce eksiklik olup olmadığını öğrenin. Demir ve D vitamini için tahlil yaptırın. Eksiklik varsa tedaviyi hekim belirlesin.
• Hekiminize ve eczacınıza söyleyin. Ginkgo gibi bazı ürünler kanama riskini ve ilaç etkileşimlerini etkileyebiliyor. Bu nedenle kullandığınız her takviyeyi, bitkisel olanlar dahil, ilaç listenize ekleyin.
• Tedaviyi bırakmayın. Bir takviye kullanmayı düşünmeniz, mevcut tedavinizi bırakmanız için gerekçe değil. Hiçbir takviye DEHB'de ilacın ya da kanıtlı terapinin yerine geçecek kanıta sahip değil.
• Üst sınırları bilin. D vitamininde 1-10 yaş için günlük üst sınır 2.000 IU. Çocuklarda demiri asla kendiliğinden vermeyin.
• Bir kart gördüğünüzde dört soru sorun. Plasebo grubu var mıydı? Kaç kişiydi? Takviye tek başına mı, ilaca ek olarak mı verildi? Çalışmayı kim finanse etti?

Takviyeler hakkındaki iddialar

• Safran. Sayılar doğru, ama plasebosuz bir pilot ve fark bulunamaması eşit etkili olduğunu kanıtlamıyor.
• Ginkgo. Yüzde 45 tek bir çalışmada ilaca ek olarak görülen farktan hesaplanıyor. Tek başına ginkgo metilfenidattan belirgin zayıf.
• Omega-3. 2023 tarihli kapsamlı derlemenin sonucu ters aktarılmış. Derleme etki bulmadı.
• Çinko. Yüzde 37'lik fark yalnız 8 çocuktan oluşan alt grupta ve amfetamin kullanımıyla görüldü. Meta-analizdeki sonuç istatistiksel anlamlılık sınırına yakın ve kanıtın kesinliği düşük.
• Çam kabuğu. Yüzde 29 rakamı makalede yok, ebeveyn puanında etki yok.
• D vitamini. 24.336 katılımcının çoğu gözlemsel çalışmalardan. 4.000 IU küçük çocuklar için üst sınırın iki katı.
• Demir. 23 çocuklu çalışmada plasebo grubu 5 kişi, sonraki meta-analizde fark yok.
• Bacopa. Çalışmanın asıl ölçtüğü sonuçta fark yok. Araştırmayı firma destekliyor.
• Kullanım uyarısı. Takviyeler ilacın yerini almaz ve etkileşebilir. Bu uyarı kanıtla uyumlu.

Safranın plasebo grubuyla karşılaştırılmaması ve ginkgo için verilen yüzde 45'lik farkın ilaca ek kullanımdan gelmesi, sayının yanında çalışma düzenini de neden bilmeniz gerektiğini gösteriyor.

Uzmanlar için ne önemli?

• Doz önermeyin. Hekim olmayan uzmanların takviye ya da doz önermesi kapsam dışı. Danışanın kullandığı takviyeleri sorun, kaydedin ve hekimine iletmesini önerin.
• Beklentiyi düzeltin. Danışan bir takviye için ilacı bırakmayı düşünüyorsa kanıt farkını açıkça anlatın.
• Tahlil ve güvenlik. Demir ve D vitamini eksiklikleri tahlille gösterilip hekimce tedavi edilmeli. Çocuklarda demir zehirlenmesi riskini akılda tutun.
• Melatonin Türkiye'de ilaç. Takviye olarak satılamıyor ve DEHB için onaylı değil.
• İçerik üretirken. Takviyeler için hastalık tedavi iddiası ve tanıklığa dayalı tanıtım Türkiye'de yasak.

Sonuç

Takviyelerin DEHB'deki kanıtı, sosyal medyadaki kartların anlattığından çok daha zayıf. Omega-3 en kapsamlı derlemede etki göstermedi. Safran, ginkgo, çam kabuğu ve Bacopa için küçük, kısa ve çoğu bağımsız olarak tekrarlanmamış çalışmalar var. Çinko ve D vitamini için görülen yarar sınırda ve kanıt kesinliği düşük. Demir ancak tahlille eksiklik gösterildiğinde ve hekimin belirlediği dozda kullanılmalı. Çoklu vitamin mineral karışımlarında kanıt daha tutarlı; görülen yarar çekirdek DEHB belirtilerinden çok genel iyileşme ve duygu düzenlemede. Melatonin uykuya dalmaya yardım ediyor, DEHB'yi tedavi etmiyor ve Türkiye'de ilaç olarak satılıyor. Bir takviye kullanmaya karar vermeden önce hekiminizle konuşun. Eksiklik varsa tahlille gösterin ve kanıtı olan tedaviyi bırakmayın.

Sık Sorulan Sorular

Omega-3 DEHB'ye iyi gelir mi?

En kapsamlı kanıta göre hayır. 37 çalışmalık 2023 derlemesi omega-3 dahil yağ asidi takviyesinin ebeveynin puanladığı DEHB belirtilerini plasebodan farklı değiştirmediğini yüksek kesinlikle buldu. Dört aydan uzun çalışmalarda küçük bir yarar görülüyor, ama yüksek EPA dozu ya da oranı ek fayda sağlamadı.

Bu alanda en kapsamlı dayanak, 2023 tarihli derlemenin topladığı 37 çalışma. Omega-3 dahil yağ asitlerinin ebeveynin puanladığı DEHB belirtilerinde değişiklik yaratmadığı sonucu yüksek kesinlikte.

Safran Ritalin kadar etkili mi?

Bunu gösteren bir kanıt yok. Bu iddianın dayandığı 2019 çalışması plasebosuz bir pilot ve 50 çocuk tamamladı. Küçük bir örneklemde iki tedavi arasında fark bulunamaması eşit etkili oldukları anlamına gelmiyor. Safran için yalnız 4 çalışma ve 118 hasta var.

Çocuğuma D vitamini vermeli miyim?

Önce tahlil yaptırın. DEHB'li çocuklarda kan D vitamini ortalama biraz düşük bulunuyor, ama takviyenin DEHB belirtilerini düzelttiği kanıtlanmadı. Eksiklik varsa tedavisini hekim belirler. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesine göre 1-10 yaş için günlük güvenli üst sınır 2.000 IU.

Melatonin DEHB'yi tedavi eder mi?

Hayır. Melatonin DEHB'li ve uykuya dalma sorunu olan çocuklarda uykuya dalmayı yaklaşık yarım saat öne çekti, ama dikkat ve davranışı değiştirmedi. Türkiye'de melatonin takviye olarak satılamıyor, ilaç olarak ruhsatlı ve DEHB, onaylı endikasyonlarından biri değil. Hekiminize danışın.

Takviyeler DEHB ilacıyla birlikte kullanılabilir mi?

Bazıları kullanılabilir, bazıları etkileşebilir. Ginkgo kanama riskini artırabiliyor ve bazı ilaçların etkisini değiştirebiliyor. Kullandığınız her takviyeyi hekiminize ve eczacınıza söyleyin ve hiçbir takviyeyi ilacın yerine koymayın.

Kaynaklar

• Gosling CJ, Garcia-Argibay M, De Prisco M ve ark. (2025). Benefits and harms of ADHD interventions, umbrella review and platform for shared decision making. BMJ 391, e085875. https://doi.org/10.1136/bmj-2025-085875
• NICE (2018, son güncelleme 2019). Attention deficit hyperactivity disorder, diagnosis and management, NG87, öneri 1.6.4. https://www.nice.org.uk/guidance/ng87/chapter/Recommendations
• Faraone SV, Banaschewski T, Coghill D ve ark. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement, 208 evidence-based conclusions about the disorder. Neuroscience and Biobehavioral Reviews 128, 789-818. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2021.01.022
• Langeveld D, Sipahioğlu B, Oebel M ve ark. (2026). Data integrity of the 223 randomized controlled clinical trials produced by multiple groups centered around a single author. Research Integrity and Peer Review 11, 51. https://doi.org/10.1186/s41073-026-00224-z
• Gillies D, Leach MJ, Perez Algorta G (2023). Polyunsaturated fatty acids (PUFA) for attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews 2023(4), CD007986. https://doi.org/10.1002/14651858.CD007986.pub3
• Liu TH, Wu JY, Huang PY ve ark. (2023). Omega-3 polyunsaturated fatty acids for core symptoms of attention-deficit/hyperactivity disorder, a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Clinical Psychiatry 84(5), 22r14772. https://doi.org/10.4088/JCP.22r14772
• Bloch MH, Qawasmi A (2011). Omega-3 fatty acid supplementation for the treatment of children with attention-deficit/hyperactivity disorder symptomatology, systematic review and meta-analysis. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry 50(10), 991-1000. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2011.06.008
• Chang JPC, Su KP, Mondelli V ve ark. (2019). High-dose eicosapentaenoic acid (EPA) improves attention and vigilance in children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and low endogenous EPA levels. Translational Psychiatry 9, 303. https://doi.org/10.1038/s41398-019-0633-0
• Baziar S, Aqamolaei A, Khadem E ve ark. (2019). Crocus sativus L. versus methylphenidate in treatment of children with attention-deficit/hyperactivity disorder, a randomized, double-blind pilot study. Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology 29(3), 205-212. https://doi.org/10.1089/cap.2018.0146
• Seyedi-Sahebari S, Farhang S, Araj-Khodaei M ve ark. (2024). The effects of Crocus sativus (saffron) on ADHD, a systematic review. Journal of Attention Disorders 28(1), 14-24. https://doi.org/10.1177/10870547231203176
• Hasheminasab FS, Hajimonfarednejad M, Najibi SM ve ark. (2026). Adverse events of saffron (Crocus sativus L.), systematic review of current evidence. Health Science Reports 9(5), e72212. https://doi.org/10.1002/hsr2.72212
• Shakibaei F, Radmanesh M, Salari E ve ark. (2015). Ginkgo biloba in the treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents, a randomized, placebo-controlled, trial. Complementary Therapies in Clinical Practice 21(2), 61-67. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2015.04.001
• Salehi B, Imani R, Mohammadi MR ve ark. (2010). Ginkgo biloba for attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents, a double blind, randomized controlled trial. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry 34(1), 76-80. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2009.09.026
• Uebel-von Sandersleben H, Rothenberger A, Albrecht B ve ark. (2014). Ginkgo biloba extract EGb 761 in children with ADHD. Zeitschrift für Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapie 42(5), 337-347. https://doi.org/10.1024/1422-4917/a000309
• European Medicines Agency, HMPC (2015). European Union herbal monograph on Ginkgo biloba L., folium, EMA/HMPC/321097/2012. https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-ginkgo-biloba-l-folium_en.pdf
• Arnold LE, DiSilvestro RA, Bozzolo D ve ark. (2011). Zinc for attention-deficit/hyperactivity disorder, placebo-controlled double-blind pilot trial alone and combined with amphetamine. Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology 21(1), 1-19. https://doi.org/10.1089/cap.2010.0073
• Talebi S, Miraghajani M, Ghavami A ve ark. (2022). The effect of zinc supplementation in children with attention deficit hyperactivity disorder, a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized clinical trials. Critical Reviews in Food Science and Nutrition 62(32), 9093-9102. https://doi.org/10.1080/10408398.2021.1940833
• Bilici M, Yıldırım F, Kandil S ve ark. (2004). Double-blind, placebo-controlled study of zinc sulfate in the treatment of attention deficit hyperactivity disorder. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry 28(1), 181-190. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2003.09.034
• Weyns AS, Verlaet AAJ, Breynaert A ve ark. (2022). Clinical investigation of French maritime pine bark extract on attention-deficit hyperactivity disorder as compared to methylphenidate and placebo, part 1, efficacy in a randomised trial. Journal of Functional Foods 97, 105246. https://doi.org/10.1016/j.jff.2022.105246
• Trebatická J, Kopasová S, Hradečná Z ve ark. (2006). Treatment of ADHD with French maritime pine bark extract, Pycnogenol. European Child and Adolescent Psychiatry 15(6), 329-335. https://doi.org/10.1007/s00787-006-0538-3
• Ismail YA, El-Bayaa NM, Fouad MM ve ark. (2025). The association between serum vitamin D concentration and attention deficit/hyperactivity disorder, a systematic review and meta-analysis of observational and interventional studies. Middle East Current Psychiatry 32, 97. https://doi.org/10.1186/s43045-025-00586-y
• Gan J, Galer P, Ma D ve ark. (2019). The effect of vitamin D supplementation on attention-deficit/hyperactivity disorder, a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Child and Adolescent Psychopharmacology 29(9), 670-687. https://doi.org/10.1089/cap.2019.0059
• EFSA NDA Panel, Turck D, Bohn T ve ark. (2023). Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate. EFSA Journal 21(8), e08145. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.8145
• Konofal E, Lecendreux M, Deron J ve ark. (2008). Effects of iron supplementation on attention deficit hyperactivity disorder in children. Pediatric Neurology 38(1), 20-26. https://doi.org/10.1016/j.pediatrneurol.2007.08.014
• Elliott SD, Vickers ML, McKeon G ve ark. (2024). Iron supplementation in management of neurodevelopmental disorders, systematic review, meta-analysis, and qualitative synthesis. Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences 36(3), 178-186. https://doi.org/10.1176/appi.neuropsych.20230081
• Gedfie S, Gashaw M, Adisu A ve ark. (2026). Serum ferritin in children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), a systematic review and meta-analysis. PLOS One 21(10), e0359790. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0359790
• U.S. Code of Federal Regulations, 21 CFR 101.17(e), dietary supplements containing iron or iron salts. https://www.ecfr.gov/current/title-21/section-101.17
• Kean JD, Downey LA, Sarris J ve ark. (2022). Effects of Bacopa monnieri (CDRI 08) in a population of males exhibiting inattention and hyperactivity aged 6 to 14 years, a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Phytotherapy Research 36(2), 996-1012. https://doi.org/10.1002/ptr.7372
• Lyon MR, Kapoor MP, Juneja LR (2011). The effects of L-theanine (Suntheanine) on objective sleep quality in boys with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Alternative Medicine Review 16(4), 348-354. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22214254/
• Kahathuduwa CN, Wakefield S, West BD ve ark. (2020). Effects of L-theanine-caffeine combination on sustained attention and inhibitory control among children with ADHD, a proof-of-concept neuroimaging RCT. Scientific Reports 10, 13072. https://doi.org/10.1038/s41598-020-70037-7
• Johnstone JM, Hatsu I, Tost G ve ark. (2022). Micronutrients for attention-deficit/hyperactivity disorder in youths, a placebo-controlled randomized clinical trial. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry 61(5), 647-661. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2021.07.005
• Rucklidge JJ, Eggleston MJF, Johnstone JM ve ark. (2018). Vitamin-mineral treatment improves aggression and emotional regulation in children with ADHD, a fully blinded, randomized, placebo-controlled trial. Journal of Child Psychology and Psychiatry 59(3), 232-246. https://doi.org/10.1111/jcpp.12817
• Rucklidge JJ, Frampton CM, Gorman B ve ark. (2014). Vitamin-mineral treatment of attention-deficit hyperactivity disorder in adults, double-blind randomised placebo-controlled trial. British Journal of Psychiatry 204(4), 306-315. https://doi.org/10.1192/bjp.bp.113.132126
• Effatpanah M, Rezaei M, Effatpanah H ve ark. (2019). Magnesium status and attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), a meta-analysis. Psychiatry Research 274, 228-234. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2019.02.043
• Hemamy M, Pahlavani N, Amanollahi A ve ark. (2021). The effect of vitamin D and magnesium supplementation on the mental health status of attention-deficit hyperactive children, a randomized controlled trial. BMC Pediatrics 21, 178. https://doi.org/10.1186/s12887-021-02631-1
• Weber W, Vander Stoep A, McCarty RL ve ark. (2008). Hypericum perforatum (St John's wort) for attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents, a randomized controlled trial. JAMA 299(22), 2633-2641. https://doi.org/10.1001/jama.299.22.2633
• van der Heijden KB, Smits MG, Van Someren EJ ve ark. (2007). Effect of melatonin on sleep, behavior, and cognition in ADHD and chronic sleep-onset insomnia. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry 46(2), 233-241. https://doi.org/10.1097/01.chi.0000246055.76167.0d
• Hoebert M, van der Heijden KB, van Geijlswijk IM ve ark. (2009). Long-term follow-up of melatonin treatment in children with ADHD and chronic sleep onset insomnia. Journal of Pineal Research 47(1), 1-7. https://doi.org/10.1111/j.1600-079X.2009.00681.x
• van Andel E, Bijlenga D, Vogel SWN ve ark. (2021). Effects of chronotherapy on circadian rhythm and ADHD symptoms in adults with attention-deficit/hyperactivity disorder and delayed sleep phase syndrome, a randomized clinical trial. Chronobiology International 38(2), 260-269. https://doi.org/10.1080/07420528.2020.1835943
• Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü (2026). Takviye Edici Gıdalar Kısıtlı Maddeler Listesi, 21.09.2026. https://www.tarimorman.gov.tr/GKGM/Belgeler/DB_Gida_Yem_Mevzuat/Takviye_Edici_Gidalar_Kisitli_Maddeler_Listesi-21.09.2026.pdf
• TİTCK (2026). Insovef 1 mg/ml oral çözelti Kısa Ürün Bilgisi, bölüm 4.1. https://titck.gov.tr/storage/Archive/2026/kubKtAttachments/Ekek5KBtemiz_31_07_2026.pdf
• Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği (Tebliğ No 2013/49), Resmi Gazete 16.08.2013, sayı 28737, madde 13. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/08/20130816-16.htm
• Takviye Edici Gıdaların İthalatı, Üretimi, İşlenmesi ve Piyasaya Arzına İlişkin Yönetmelik, Resmi Gazete 02.05.2013, sayı 28635, madde 9 ve 10. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/05/20130502-14.htm
• Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete 20.04.2023, sayı 32169, madde 5. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/04/20230420-5.htm
• Nova Sapiens (2026). DEHB çalışmalarında öne çıkan 8 supplement, Instagram gönderisi, 6 Nisan 2026. https://www.instagram.com/p/DWyfg9giGii/

Metinden taşınan atıf ayrıntıları

• Takviye Edici Gıdalar Yönetmeliği 2013, madde 10.

Anlatım kaynakları ve gönderilere ilişkin notlar

• Bu bölümde değerlendirilen takviye iddiaları Nova Sapiens'in “DEHB çalışmalarında öne çıkan sekiz takviye” gönderisinden geliyor. Gönderi, abartı içermediğini ve her takviyenin meta-analizlerle ve randomize çalışmalarla desteklendiğini belirtiyor. Sonundaki ilaç yerine kullanmama, etkileşim ve hekime danışma uyarısı kanıtla uyumlu.
• Saf EPA dozu, EPA/DHA oranı ve L-teaninle ilgili iddialar, Nova Sapiens'in Huberman protokolleri gönderisinde yer alıyor.
• Çoklu vitamin ve mineral karışımları, Nova Sapiens'in incelenen takviye listesinde yer almıyor.