Ana içeriğe geç
DopaLive
Başla
9 dk okuma

BEP, Kaynaştırma ve Destek Eğitim Odası

Yazar: Alperen Demirdöğer

Bir köprüyle bağlanan ev ve okul

Okul rehber öğretmeni çocuğunuz için BEP hazırlanacağını söyledi. Önünüze imzalamanız gereken bir belge geldiğinde, içinde ne yazdığını ve okulda neyi değiştireceğini bilmek istiyorsunuz. Birçok aile bu planla ilk kez karşılaşıyor.

Çocuğunuzdan derslerde ne bekleneceği, sınavların nasıl uyarlanacağı, kaç saat destek alacağı ve devamsızlığının nasıl değerlendirileceği bu planda ele alınıyor. Siz de planı hazırlayan birimin üyesisiniz. Bu yüzden toplantıda hangi düzenlemeleri isteyebileceğinizi ve alınan kararların okulda nasıl uygulanacağını bilmeniz gerekiyor.

Bu bölümdeki kurallar Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki yönetmelik metinlerine dayanıyor. Değişebilir, güncel metni mevzuat.gov.tr'den kontrol edin.

Kaynaştırma ne demek?

RAM raporunun ardından okulda üç düzenleme yapılıyor. Çocuk tam zamanlı kaynaştırma öğrencisi oluyor, okul bir BEP geliştirme birimi kurup Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı hazırlıyor ve haftalık ders saatinin yüzde 40'ına kadar destek eğitim odasında bire bir ders alabiliyor.

Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitimde, özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciye destek eğitim hizmetleri sağlanıyor. Öğrenci, akranlarıyla aynı sınıfta tam zamanlı ya da özel eğitim sınıfında yarı zamanlı eğitim görüyor. DEHB'li öğrenci için verilen karar tam zamanlı kaynaştırma. Çocuk kendi sınıfında kalıyor, okulun programını izliyor, BEP bu program temel alınarak hazırlanıyor.

Çocuğunuzun hangi okulda ve sınıfta okuyacağı konusunda da şu kurallar geçerli:

  • Kaynaştırma yapılan okulda özel eğitim öğrencileri sınıflara eşit dağıtılıyor ve her şubede en fazla iki öğrenci oluyor.
  • Öğrenci adrese dayalı kayıtlı olduğu okulda kalıyor. Okul değiştirmesi istenemiyor.
  • Ortaöğretime geçişte kaynaştırma kararı için Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu ile birlikte geçerli bir sağlık kurulu raporu ya da ÇÖZGER aranıyor. Lise geçişini planlarken bunu hesaba katın.
  • Özel okulda da aynı kurallar geçerli. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'ne göre özel okulun kurucusu kaynaştırma öğrencileri için gerekli tedbirlerin alınmasından ve personelin sağlanmasından birinci derecede sorumlu. Özel okulda sınıf mevcudu 30'u geçemiyor.

BEP nedir, kim hazırlar?

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, çocuğun gelişimine, eğitim ihtiyaçlarına ve öğrenme düzeyine göre hazırlanan bir eğitim planı. Alacağı destek eğitim hizmetleri de bu planda yer alıyor. Yönetmeliğin ilkeleri arasında her özel eğitim ihtiyacı olan birey için BEP geliştirilmesi ve ailelerin sürecin her aşamasına aktif katılımı sayılıyor.

Kaynaştırma yapılan her okulda BEP geliştirme birimi kurulması zorunlu. Birim okul müdürü ya da görevlendirdiği müdür yardımcısı başkanlığında rehberlik öğretmeni, çocuğun sınıf öğretmeni, dersine giren alan öğretmenleri, veli ve öğrenciden oluşuyor. Gerektiğinde RAM'daki kuruldan bir üye katılıyor. Veli birimin resmi üyesi. Toplantıya çağrılmıyorsanız, çağrılmayı isteyin.

Birim neye karar veriyor?

BEP birimi planı hazırlıyor, okulda uygulanmasını takip ediyor ve ihtiyaç değiştiğinde yeniden düzenliyor. Birimin görevleri şunlar:

  • BEP'in hazırlanmasını, uygulanmasını, izlenmesini ve değerlendirilmesini koordine ediyor.
  • Çocuğun ihtiyacına göre BEP'te değişiklik yapıyor.
  • Ortam düzenlemesi ve materyal konusunda okul yönetimine öneri veriyor.
  • Destek eğitim odasında eğitim alacak öğrencileri, dersleri ve haftalık ders saatini belirliyor.
  • Öğretim ve değerlendirmede kullanılacak yöntem ve materyalleri belirliyor.
  • Sınavlarda refakat edilmesi gereken öğrencileri belirliyor.
  • Velinin yazılı talebi üzerine ilkokulda bir defaya mahsus sınıf tekrarına karar veriyor.

Ön sırada oturmak, ödevi parçalara bölmek ya da kısa sınavlar yapmak gibi sınıf içi düzenlemeler yönetmelikte tek tek sayılmıyor. Bunlara BEP birimi karar veriyor. Çocuğunuzun ihtiyaçlarını toplantıda somut olarak anlattığınızda, bu düzenlemelerin plana yazılmasını sağlayabilirsiniz. İsteklerinizi hazırlarken öğretmenle işbirliği bölümündeki listeden yararlanabilirsiniz.

BEP'te ne yazıyor?

BEP'te çocuğun kişisel bilgileri, yıllık ve kısa dönemli amaçlar, destek eğitim hizmetinin türü, süresi, sıklığı ve kim tarafından nerede verileceği, öğretim ve değerlendirme yöntemleri, eğitim ortamı düzenlemeleri ve varsa davranış sorunlarına yönelik tedbirler yer alıyor. BEP bir yıl için hazırlanıyor ve ailenin onayıyla uygulanıyor. İmzalamadan önce okuyun; onayladığınız planın neleri kapsadığını bilin.

Destek eğitim odası nedir?

Destek eğitim odasında, tam zamanlı kaynaştırma öğrencileri ile özel yetenekli öğrencilere ihtiyaç duydukları alanlarda ek eğitim veriliyor. Okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretimde il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kurulunun teklifiyle il ya da ilçe milli eğitim müdürlüğünce açılıyor. Yönetmelik bu odaların açılmasını öngörüyor. RAM'lar da bunu okulların yerine getirmesi gereken bir zorunluluk olarak yorumluyor.

Destek eğitim odasındaki dersler şu kurallara göre düzenleniyor:

  • Hangi derslerden kaç saat alınacağına BEP geliştirme birimi karar veriyor ve bu süre haftalık toplam ders saatinin yüzde 40'ını aşamıyor. Örneğin haftalık ders programı 30 saat olan bir çocuk en fazla 12 saat destek eğitimi alabiliyor.
  • Eğitimin bire bir verilmesi esas alınıyor. Birimin kararıyla aynı seviyedeki en fazla üç öğrenci birlikte ders alabiliyor.
  • Ders saatleri içinde, dışında ya da hafta sonu planlanabiliyor. Ders saati içinde verilirse o saatteki derse ilişkin eğitim veriliyor.
  • Görev alan öğretmenler öncelikle okulun kendi öğretmenleri. Okul müdürü ve yardımcıları görevlendirilmiyor.

DEHB'li öğrenciler de destek eğitim odasından yararlanabiliyor; çocuğunuz için de bu desteği isteyebilirsiniz. Okulda oda açılmıyorsa talebinizi önce BEP birimine, ardından ilçe milli eğitim müdürlüğüne iletin.

Destek eğitim odası, okulda verilen bir hizmet. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki seanslar için ise ayrı bir karar gerekiyor; DEHB tek başına bu ikinci hizmetin kapsamına girmiyor.

Sınav ve not nasıl değerlendiriliyor?

Tam zamanlı kaynaştırma öğrencisinin başarısı BEP'ine göre değerlendiriliyor. Tüm ölçme ve değerlendirme süreçlerinde yetersizlik türü, gelişim özellikleri ve eğitim performansı doğrultusunda süre, ortam, yöntem, cihaz ve materyallerde düzenleme yapılıyor. Aynı kural ilköğretim yönetmeliğinde, ortaöğretim yönetmeliğinde ve Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği'nde tekrarlanıyor.

Yönetmeliklerde ek sürenin kaç dakika olacağı yazmıyor. Çocuğa ne kadar ek süre verileceğini, ayrı ortam sağlanıp sağlanmayacağını ya da soruların azaltılıp azaltılmayacağını BEP birimi belirliyor. MEB'in 2008 tarihli kaynaştırma genelgesi DEHB'li öğrenci için daha sık ve kısa sınav, kısa cevaplı ve az sorulu yazılı ve gerektiğinde refakatçi öğretmen öneriyordu. Genelge güncel yönetmeliğe göre eski, ama RAM bültenleri hala aktarıyor ve BEP toplantısında istek olarak kullanılabilir.

MEB, okul müdürlüklerine gönderdiği yazıda BEP birimlerinin kurulmasını, sınav ve değerlendirmelerde BEP'in esas alınmasını, destek eğitim odalarının açılmasını ve bu odalarda öğretmen görevlendirilmesini hatırlatıyor. Okulla anlaşmazlık yaşarsanız kaynaklar bölümündeki bu yazıya başvurabilirsiniz.

Yabancı dil dersinden muafiyet DEHB için yok. Bu hak yalnız işitme yetersizliği, zihinsel yetersizlik ve otizm için tanınmış.

Sınıf tekrarı, devamsızlık ve disiplin

Kaynaştırma öğrencileri için sınıf tekrarı, devamsızlık, disiplin ve sınav kuralları da değişiyor.

Sınıf tekrarı

İlkokul ve ortaokulda tam zamanlı kaynaştırma öğrencisine başarısızlıktan dolayı sınıf tekrarı yaptırılmıyor. Yalnız ilkokulda, velinin ders yılı bitimine bir hafta kalana kadar vereceği dilekçe ve BEP biriminin kararıyla bir defaya mahsus tekrar yapılabiliyor. Lisede ise kaynaştırma öğrencisinin başarısı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin sınıf geçme hükümlerine göre belirleniyor, yani lisede sınıf tekrarı mümkün. Sınıf tekrarının neden genellikle işe yaramadığını da göz önünde bulundurun. Tekrar talep edecekseniz gerekçesini ve aynı yılı yeniden okumak yerine hangi desteklerin sağlanabileceğini BEP biriminde konuşun.

Devamsızlık

İlköğretimde özürsüz devamsızlığı 5, 10 ve 15 güne ulaşan öğrencinin durumu veliye bildiriliyor. Tam zamanlı kaynaştırma öğrencileri için 30. günde de tebligat yapılıyor ve devamın sağlanması isteniyor. Velinin başvurusu ve geçerli mazeretle okul yılda 15 güne kadar izin verebiliyor, özür belgesi en geç üç iş günü içinde veriliyor.

Lisede tam zamanlı kaynaştırma öğrencileri için özürsüz devamsızlık 20 günü geçmemek kaydıyla toplam devamsızlık 70 gün olarak uygulanıyor, diğer öğrenciler için bu sınırlar sırasıyla 10 ve 30 gün. Tebligat 5, 15 ve 25. günlere ek olarak 40 ve 55. günlerde yapılıyor. Diğer öğrenciler devamsızlık sınırını doldurduklarında o yıl sınavlara giremiyor. Kaynaştırma öğrencileri bu uygulamadan hariç tutuluyor.

Disiplin

Lisede zihinsel engeli ya da otizmi olan öğrencilere disiplin cezası uygulanmıyor, BEP birimi tedbir alıyor. DEHB dahil diğer özel eğitim öğrencilerine normal disiplin hükümleri uygulanıyor. Ancak Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, öğrenci davranışlarını değerlendirme kurulu ile ödül ve disiplin kurulunun kaynaştırma öğrencisiyle ilgili kararlarda BEP birimiyle iş birliği yapmasını zorunlu kılıyor. Disiplin sürecinde çocuğun BEP'inin ve tanısının dikkate alınıp kararda belirtilmesini isteyin.

Diğer haklar

Ücretsiz taşıma ve öğle yemeği hakkı, resmi özel eğitim okullarında ve özel eğitim sınıflarında okuyan öğrenciler için düzenlenmiş. Tam zamanlı kaynaştırma öğrencileri bu maddelerde sayılmıyor. Meslek lisesinde alan ve dal tercihi BEP biriminin önerisi ve komisyon kararıyla yapılıyor. Okul birincisi belirlenirken kaynaştırma öğrencisi de değerlendirmeye alınıyor.

BEP toplantısına nasıl gidilir?

Toplantıda çocuğunuzun ihtiyacını ve hangi desteği istediğinizi anlatacaksınız. Hazırlığınızı şu adımlarla yapın:

  • Raporla gidin. RAM raporunu e-Devlet'ten indirip okula verin, toplantı tarihi isteyin.
  • İsteklerinizi somutlaştırın. Ön sırada oturma, yönergenin yazılı verilmesi, sınavda ek süre ve ayrı ortam, uzun ödevin parçalanması ya da destek odasında hangi dersten kaç saat alınacağı. Bunları bir listeye yazıp yanınızda götürün. Birim bu düzenlemeleri plana ekleyebiliyor; talebinizi iletmediğinizde ilgili alanlar boş kalıyor.
  • Ödev ve sınav için ölçülebilir hedef isteyin. BEP hem yıllık hem kısa dönemli amaçlar içeriyor. Dönem sonunda ilerlemenin neye göre değerlendirileceğini baştan yazdırın.
  • İmzalamadan önce okuyun. BEP ailenin onayıyla uygulanıyor. Anlamadığınız maddeyi sorun.
  • Gerektiğinde planın değiştirilmesini isteyin. BEP yıl içinde değiştirilebiliyor. Bir düzenleme işe yaramıyorsa bunu konuşmak için yıl sonunu beklemeyin.
  • Kademe geçişinde yenileyin. Ortaokula ve liseye geçerken RAM tanılaması yenileniyor, BEP yeniden hazırlanıyor.

Sonuç

RAM raporu, çocuğunuzun kaynaştırma eğitiminden, BEP'ten ve destek eğitim odasından yararlanmasını sağlıyor. Veli BEP biriminin üyesi, plan ailenin onayıyla uygulanıyor ve somut uyarlamalar yönetmelikte değil toplantıda belirleniyor. İlkokul ve ortaokulda sınıf tekrarı yok, lisede devamsızlık sınırı 70 gün, disiplin kararlarına BEP birimi de katılıyor. Bu hakların uygulanması için talepte bulunmanız gerekiyor.

Sık Sorulan Sorular

BEP toplantısına katılmak zorunda mıyım?

Zorunda değilsiniz, ama üyesiniz. Katılmazsanız plan, sizin talepleriniz alınmadan hazırlanıyor. Toplantıya somut bir istek listesiyle gelmeniz, çocuğunuzun bütün yıl alacağı desteği belirliyor.

Destek eğitim odası için ücret ödenir mi?

Hayır. Okulun kendi öğretmenleriyle, okulda verilen bir destek. Okul odayı açmıyorsa önce BEP biriminde, sonra ilçe milli eğitim müdürlüğünde yazılı isteyin.

Çocuğum sınıfta kalabilir mi?

İlkokul ve ortaokulda başarısızlıktan dolayı hayır. İlkokulda yalnız velinin dilekçesi ve BEP birimi kararıyla bir defa. Lisede normal sınıf geçme kuralları geçerli.

Okul BEP hazırlamıyor ya da destek odası açmıyor, ne yapabilirim?

Önce yazılı dilekçeyle okul müdürlüğüne, sonra ilçe milli eğitim müdürlüğüne başvurun. Kaynaklar bölümündeki MEB yazısı ve ilgili yönetmelikler bu talebin dayanağı. CİMER yolu da açık.

Kaynaklar

Paylaş

DopaLive uzmanlık hizmeti, tıbbi teşhis, tedavi veya psikoterapi yerine geçmez. Koçluk ve psikolojik danışmanlık, günlük hayatta daha uygulanabilir adımlar kurmaya yardımcı olur. Tıbbi veya psikolojik bir rahatsızlıkta yetkili sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Önceki

RAM ve Eğitsel Tanılama

Sonraki

ÇÖZGER ve Sağlık Raporları

Sana uygun desteği birlikte netleştirelim

Birkaç kısa soruyla ihtiyacını paylaş ve sana uygun destek türünü gör.

Yolculuğuna başla