Ana içeriğe geç
DopaLive
Başla
8 dk okuma

RAM ve Eğitsel Tanılama

Yazar: Alperen Demirdöğer

Bir köprüyle bağlanan ev ve okul

Çocuğunuza tanı kondu, ilaç başlandı. Ama okulda her şey aynı: öğretmen hala her hafta arıyor, sınavlarda süre yetmiyor, çocuğunuz sınıfın arka sırasında oturuyor. Pek çok aile RAM'ı ilk kez bu noktada duyuyor.

DEHB tanısı, okulda hangi desteğin sağlanacağını tek başına belirlemiyor. Çocuğunuzun eğitsel haklarından yararlanabilmesi için RAM'ın ihtiyaçlarını değerlendirmesi gerekiyor. Başvurudan karara, gerektiğinde itiraza ve raporun kaldırılmasına kadar izleyeceğiniz yolu burada bulabilirsiniz.

Bu bölümdeki kurallar Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki yönetmelik metinlerine dayanıyor. Mevzuat değişebilir, başvurmadan önce RAM'dan ve mevzuat.gov.tr'deki güncel metinden teyit alın.

RAM nedir, ne yapar?

Türkiye'de tıbbi tanı ve eğitsel tanılama ayrı süreçler. Tıbbi tanıyı çocuk psikiyatristi koyar. Okulda hangi desteklerin sağlanacağını belirleyen eğitsel tanılamayı ise Milli Eğitim'e bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezi, kısaca RAM, yapar. Tıbbi tanı tek başına okulda hiçbir hak doğurmuyor. BEP, destek eğitim odası ve LGS sınav tedbiri RAM'ın Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu'na bağlı.

Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre RAM, il ve ilçelerde rehberlik ve özel eğitim hizmetlerini planlayan ve koordine eden MEB kurumudur. Okul çağındaki çocuğun eğitsel değerlendirmesi ve tanılaması RAM'da oluşturulan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından yapılır. Okula kayıtlı öğrenci için işlemi okulun bulunduğu bölgedeki RAM yürütür.

Psikiyatristin cevapladığı soru, çocuğun DEHB olup olmadığı. RAM'ın cevapladığı soru ise okulda hangi desteğe ihtiyaç duyduğu. RAM bu yüzden çocuğu bire bir değerlendirip gelişim alanlarıyla akademik yeterliliklerine birlikte bakıyor.

Kim, nasıl başvurur?

İlk başvuruyu okul yönetimi, veli ya da 18 yaşından büyük bireyin kendisi yapabilir. Eğitsel değerlendirme her kademe geçişinde yenilenir ve velinin ya da okulun yazılı talebi üzerine gerektiğinde tekrarlanır.

Başvuruyu okul üzerinden başlatabilir ya da veli olarak kendiniz yapabilirsiniz:

  • Okul üzerinden. Okula devam eden öğrenci için okul rehberlik servisi e-Rehberlik modülü üzerinden Eğitsel Değerlendirme İstek Formu, yani EK-3, gönderir. Veli okul rehber öğretmenine giderek bunu başlatabilir. Form MEBBİS-RAM modülüne ulaştıktan sonra RAM randevu verir.
  • Veli üzerinden. Geçerli bir sağlık raporu olan veli doğrudan RAM'a başvurabilir. Daha önce bir RAM'da değerlendirilmiş çocuk için ramdevu.meb.gov.tr adresinden randevu alınabiliyor.

Hangi belgeler gerekiyor?

Eğitsel değerlendirme için şu belgeler isteniyor:

  • Yazılı talep.
  • Okula kayıtlı öğrenci için EK-3 Eğitsel Değerlendirme İstek Formu.
  • Varsa koruyucu aile, vasi ya da velayet belgesi.
  • Gerektiğinde, ilgisine göre ÇÖZGER, Engelli Sağlık Kurulu Raporu, Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu ya da uzman hekimin düzenlediği tek hekim raporu.

Belgeleri hazırlamadan önce başvurunuzun amacını ayırın: Okula yerleştirmede ve rehabilitasyon desteğinde aynı belgeler istenmiyor. Okula yerleştirmede sağlık raporu yalnız gerektiğinde isteniyor; çocuk psikiyatristinin düzenlediği tek hekim raporu yeterli olabiliyor. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde destek eğitim için ise ÇÖZGER ya da Engelli Sağlık Kurulu Raporu şart. Yalnız DEHB tanısıyla rehabilitasyon desteğinden yararlanılamıyor. Bu ayrımı aşağıda açıklıyoruz.

Randevuya öğrenci ve velinin kimlik fotokopisini, okulun gönderdiği formu ve varsa sağlık raporunu götürün. Çocuğu değerlendirmeye yalnız veli ya da yasal vasi getirebilir. Akraba ya da kurs görevlisi getirirse değerlendirme yapılmıyor. İstenen belgeler ve randevu işlemleri illere göre küçük farklılıklar gösterebilir. Gitmeden önce ilgili RAM'ı arayın.

Değerlendirmede ne oluyor?

RAM'da uzmanlar çocuğu bire bir değerlendiriyor. Gerektiğinde belirli gelişim alanlarını ölçen testler uyguluyor ve sonuçları aileyle ve okulla paylaşıyor. Değerlendirme uygun ortamda, çocuğun özelliklerine uygun ölçme araçlarıyla, tüm gelişim alanları ve akademik yeterlilikler birlikte ele alınarak yapılıyor. Bu değerlendirmede zeka testi de kullanılabiliyor. Test, DEHB tanısı koymak için değil, çocuğun okul yerleştirmesini belirlemek için yapılıyor.

Veli olarak kararı veren kurulun üyesisiniz; değerlendirmeye siz de katılıyorsunuz. RAM müdür yardımcısının başkanlık ettiği kurulda özel eğitim hizmetleri bölüm başkanı, en az bir rehberlik öğretmeni, en az bir özel eğitim öğretmeni ve varsa fizyoterapist yer alıyor. Kararlar oy çokluğuyla alınıyor; sizin de oy hakkınız var.

Kurulun görevi çocuğu en az sınırlandırılmış eğitim ortamına yönlendirmek ve ailenin sürece katılımını sağlamak. RAM'ların veli bilgilendirmelerine göre başvurular inceleme tarihinden itibaren en geç 30 iş günü içinde karara bağlanıyor.

Hangi karar çıkıyor?

Özel eğitim ihtiyacı tespit edilen çocuğa Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenleniyor. Okula yerleştirme için EK-1, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde destek eğitim için EK-2 formu kullanılıyor.

Yalnız DEHB tanısı olan öğrenciler için RAM tam zamanlı kaynaştırma kararı alıyor. Bu uygulamanın resmi adı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim. Bu çocuklar akranlarıyla aynı sınıfta kalıyor, okulda BEP hazırlanıyor ve destek eğitim odasından yararlanıyor. Yönetmelik tam zamanlı kaynaştırmayı destek eğitim hizmetleri de sağlanarak akranlarıyla aynı sınıfta eğitim olarak tanımlıyor.

Rehabilitasyon merkezlerinde devletin karşıladığı seanslar ise ayrı kurallara bağlı. 2026 yılı destek tutarlarını belirleyen tebliğ görme, işitme, zihinsel ve bedensel yetersizlik, dil ve konuşma güçlüğü, özel öğrenme güçlüğü ve otizmi sayıyor, DEHB'yi ayrı bir grup olarak saymıyor. Tebliğ DEHB'yi açıkça dışlamıyor, ama RAM'ların uygulaması da yalnız DEHB için rehabilitasyon önerilmemesi yönünde. DEHB'ye özel öğrenme güçlüğü gibi başka bir tanı eşlik ediyorsa durum değişebiliyor. Ayrıntıları ÇÖZGER bölümünde bulabilirsiniz.

Resmi tedbir kararını, yani okula yerleştirmeyi, il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu RAM raporu ve velinin yazılı talebi doğrultusunda veriyor. Bu karar kademe geçişi, eğitim türü ya da tanı değişikliği olmadıkça geçerli kalıyor. Özel okulda okuyan çocuk için kurul kayıtlı olduğu özel okulda kaynaştırma yoluyla eğitime devam kararı alıyor.

Karar çıktıktan sonra raporunuza e-Devlet'ten ulaşabilirsiniz. Arama kutusuna “destek eğitim raporu” yazdığınızda barkodlu belgeyi oluşturabiliyorsunuz.

İtiraz, yeniden inceleme ve raporu kaldırma

  • İtiraz. Karar size tebliğ edildikten itibaren 30 iş günü içinde il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna itiraz edebilirsiniz. Kurul itirazı kendisine ulaştığı günden itibaren en geç 30 iş günü içinde sonuçlandırır ve size, okula ve RAM'a yazılı bildirir. Pratikte itiraz dilekçeyle ilçe milli eğitim müdürlüğünün özel eğitim bölümüne veriliyor. Okul yönetimi de en az 30 iş günlük izleme sonunda itiraz edebiliyor.
  • Yeniden inceleme. İlçe kurulunun yeniden inceleme kararı yoksa altı ay geçmeden yeniden değerlendirme yapılmıyor.
  • Raporu kaldırma. Çocuğun yetersizliğinin kalmadığını belirten tek hekim ya da sağlık kurulu raporuyla RAM'a başvuruluyor. Özel eğitim ihtiyacının kalmadığına ilişkin kararı RAM veriyor. Hastane raporunun süresinin dolması tek başına kararı kaldırmıyor.

Etiket korkusu ne kadar gerçek?

RAM'a gitmeyi erteleyen aileler, forum paylaşımlarında en çok iki kaygıdan söz ediyor: çocuğun etiketlenmesi ve ayrı bir özel eğitim sınıfına gönderilmesi. Mevzuatın bu konularda söyledikleri şöyle:

  • DEHB için verilen karar tam zamanlı kaynaştırma, yani akranlarıyla aynı sınıf. Özel eğitim sınıfı kararı DEHB için verilmiyor. Hatta kaynaştırma yapılan sınıfa en fazla iki özel eğitim öğrencisi yerleştiriliyor ve çocuk adrese dayalı kayıtlı olduğu okulda kalıyor.
  • RAM raporu bir sağlık raporu değil, MEB sistemine ait bir eğitim belgesi. Askerlik ve ehliyet değerlendirmelerinde RAM raporu değil, hastanedeki tıbbi öykü dikkate alınıyor. Ayrıntıları ergenlik bölümünde bulabilirsiniz.
  • Rapor kademe geçişinde yenileniyor ve hekim raporuyla kaldırılabiliyor. Kalıcı bir damga değil.

Başvuruyu bu kaygıyla ertelemek, çocuğunuzun desteğe ulaşmasını da geciktiriyor. Rapor olmadan BEP hazırlanmıyor; destek eğitim odasından ve LGS'de ek süreden yararlanılamıyor. Eğitim alanında aktarılan bir gözleme göre, bazı aileler bu kaygıyla RAM'a gitmiyor. Başvuru yapılmayınca çocuğun destek ihtiyacı kayda geçmiyor ve okul desteği başlayamıyor.

Forumlarda okulun çocuğu kabul etmek istemediği, idarenin okul değiştirmeyi önerdiği ya da diğer velilerin baskı yaptığı durumlar da anlatılıyor. Bu durumda RAM raporu sizin en güçlü belgeniz. Kaynaştırma kararı alınan çocuğun okula uyumu ve eğitime erişimi için RAM'ın planlaması doğrultusunda okul rehberlik servisiyle tedbir alınması zorunlu. Okul bu tedbirleri almıyorsa ilçe milli eğitim müdürlüğüne ve CİMER'e başvurabilirsiniz.

Adım adım özet

Başvurudan okulda desteğin başlamasına kadar izleyeceğiniz yol şöyle:

  • Çocuk psikiyatristinden tanı ve tek hekim raporu alın.
  • Okul rehber öğretmenine gidin, EK-3 formunun e-Rehberlik üzerinden RAM'a gönderilmesini isteyin.
  • RAM randevusuna kimlik fotokopisi, form ve sağlık raporuyla gidin, çocuğu kendiniz götürün.
  • Kurul toplantısına üye olarak katılın, görüşünüzü yazdırın.
  • Raporu e-Devlet'ten indirin, okula verin ve BEP toplantısı isteyin.
  • Karara katılmıyorsanız 30 iş günü içinde dilekçeyle itiraz edin.
  • Her kademe geçişinde süreci yenileyin, LGS yılından önce raporun güncel olduğundan emin olun.

Sonuç

Okuldaki desteklerden yararlanmak için tıbbi tanının yanında RAM raporu gerekiyor. Süreç okul üzerinden başlıyor; veli kurulda oy kullanabiliyor ve karar 30 iş günü içinde çıkıyor. DEHB'li çocuk akranlarıyla aynı sınıfta eğitimine devam ederken BEP ve destek eğitim odasından yararlanıyor. Yalnız DEHB tanısı için rehabilitasyon seansı genellikle önerilmiyor. Çocuğun etiketleneceğine ilişkin kaygıları mevzuat doğrulamıyor; rapor alınmadığında ise çocuk bu desteklerden yararlanamıyor.

Sık Sorulan Sorular

Tıbbi tanı varsa RAM'a gitmek şart mı?

Okulda destek istiyorsanız evet. BEP, destek eğitim odası ve LGS sınav tedbiri RAM'ın eğitsel tanılamasına bağlı. Tıbbi tanı tek başına okulda bir hak doğurmuyor.

RAM raporu çocuğumu özel sınıfa gönderir mi?

Hayır. Sadece DEHB için verilen karar tam zamanlı kaynaştırma, yani akranlarıyla aynı sınıf. Özel eğitim sınıfı kararı farklı tanı grupları için veriliyor.

Rehabilitasyon merkezinde ücretsiz seans alabilir miyiz?

Yalnız DEHB tanısıyla genellikle hayır. 2026 destek tebliği DEHB'yi ayrı bir grup olarak saymıyor ve RAM'lar yalnız DEHB için rehabilitasyon önermiyor. Özel öğrenme güçlüğü gibi ikinci bir tanı varsa ÇÖZGER ile mümkün olabiliyor, ÇÖZGER bölümüne bakın.

Karar ne kadar sürede çıkar, itiraz edebilir miyim?

RAM'ların bilgilendirmesine göre karar 30 iş günü içinde çıkıyor. İtiraz tebliğden itibaren 30 iş günü içinde il ya da ilçe özel eğitim hizmetleri kuruluna yapılıyor ve 30 iş günü içinde sonuçlanıyor.

Kaynaklar

Paylaş

DopaLive uzmanlık hizmeti, tıbbi teşhis, tedavi veya psikoterapi yerine geçmez. Koçluk ve psikolojik danışmanlık, günlük hayatta daha uygulanabilir adımlar kurmaya yardımcı olur. Tıbbi veya psikolojik bir rahatsızlıkta yetkili sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Önceki

Okulda Görünmeyen Zorluklar

Sonraki

BEP, Kaynaştırma ve Destek Eğitim Odası

Sana uygun desteği birlikte netleştirelim

Birkaç kısa soruyla ihtiyacını paylaş ve sana uygun destek türünü gör.

Yolculuğuna başla