İlaç Dışı Tedaviler

Yazar: Alperen Demirdöğer

Çocuğunuza ilaç verme düşüncesi kaygı yarattığında başka yollar aramaya başlayabiliyorsunuz. Forumlarda anneler biberiye yağı, safran, omega-3, D vitamini, nörofeedback ve grup sporunu denediklerini anlatıyor. Birçoğu, bir süre sonra bunların tek başına yetmediğini söylüyor. Bir yöntem seçerken asıl soru, neye ve ne ölçüde yardımcı olduğu. Bazı yöntemler ise zaman ve para kaybına yol açıyor.

Sonucu kimin değerlendirdiği de önemli. Yöntemi uygulayan ebeveyn aynı zamanda sonucu puanladığında, beklentisi ve verdiği emek puana yansıyor. Bu nedenle araştırmalarda “muhtemelen kör” değerlendirmelere bakılıyor: Öğretmen hangi yöntemin uygulandığını bilmiyorsa ya da gözlemci videoyu tedaviden habersiz izliyorsa sonuç daha güvenilir oluyor. Kılavuz ve değerlendirmelerde de ailelerin reklamlardaki vaatleri tartabilmesi için bu farkın özellikle açıklanması isteniyor.

Ne işe yarıyor?

Bir yöntemin etkisini değerlendirirken asıl soru şu: Çocuğun hangi tedaviyi aldığını bilmeyen biri de aynı düzelmeyi görüyor mu? 54 randomize çalışmayı toplayan Avrupa analizinde ebeveynin puanladığı ölçümlerde bütün yöntemler işe yarıyor gibi göründü, ama kör ölçümlerde tablo değişti.

Davranışsal ebeveyn eğitimi

Ebeveyn eğitimi çekirdek DEHB belirtisini kör ölçümde değiştirmiyor, ama ebeveynliği ve davranış sorunlarını değiştiriyor.

Bu programlarda ebeveyne olumlu ilgi gösterme, açık talimat verme, davranışın hemen ardından ödüllendirme, tutarlı sonuçlar uygulama ve ortamı düzenleme öğretiliyor. 32 randomize çalışmanın analizinde ebeveyn puanında DEHB belirtileri 0,35 etki büyüklüğüyle azaldı, ama kör değerlendiricilerde bu etki anlamlılığını kaybetti. Buna karşılık olumlu ebeveynlik 0,63, olumsuz ebeveynlik 0,43 ve davranış sorunları 0,31 etki büyüklüğüyle kör ölçümde de düzeldi.

Ebeveyn eğitimi DEHB'yi tedavi etmiyor; DEHB'nin evde yol açtığı çatışmayı azaltıyor. Bağırma, tekrar tekrar ceza verme, karşı gelme ve kimin sözünün geçeceği üzerine tartışmalar azalıyor. Ortalama 5,3 aylık izlemde de etkiler küçük ve orta düzeyde sürüyor.

Okul öncesi çağda ebeveyn eğitimi ilk basamak tedavi. İngiltere'deki klinik kılavuzda beş yaş altında ilk basamak olarak DEHB odaklı grup ebeveyn eğitimi öneriliyor. Bu yaşta ikinci bir uzman görüşü alınmadan ilaç verilmemesi isteniyor. ABD çocuk hekimliği kılavuzunda da dört ve beş yaşta önce ebeveyn eğitimi öneriliyor. Karşı gelme ya da davranım sorunu eşlik ediyorsa Avustralya kılavuzu daha yoğun bir program öneriyor (orta kesinlik, güçlü öneri).

Türkiye'de de bu yöntemler üzerine çalışmalar yapılıyor. İstanbul'da bir şehir hastanesinde yapılan 2024 tarihli bir uzmanlık tezinde 7 ile 11 yaş arası 42 anne çocuk çiftine ilaca ek olarak ebeveyn eğitim programı ya da belirli bir bilişsel davranışçı program uygulandı ve iki grupta da belirti puanları anlamlı düştü. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Sosyal Hizmet Merkezleri'nde yürüttüğü Modüler Aile Eğitim Programı ücretsiz ama DEHB'ye özel değil. Devlet hastanelerinde DEHB'ye özel ücretsiz ebeveyn grubu olup olmadığını hastanenizin çocuk psikiyatrisi biriminden sorun. Bu programlarda kullanılan temel uygulamaları evde davranış yönetimi bölümünde adım adım bulabilirsiniz.

Organizasyon becerisi eğitimi

Planım

Organizasyon becerisi eğitimi, çocuğun okul işlerini yürütmesine somut katkı sağlıyor.

Bu yapılandırılmış programlarda çocuğa ödevini kaydetme, gerekli malzemeyi eve getirme, zamanını planlama ve çantasını düzenleme becerileri öğretiliyor. 12 randomize çalışma ve 1.054 çocuğun analizinde öğretmen puanında organizasyon becerileri 0,54, ebeveyn puanında 0,83 etki büyüklüğüyle düzeldi. Dikkatsizlikte öğretmen puanı 0,26, not ortalamasında 0,29 etki görüldü.

Ortaokulda 280 öğrenciyle yapılan bir çalışmada okul ruh sağlığı çalışanlarının uyguladığı, ödev ve planlama becerilerine odaklanan, seansları ortalama 20 dakikadan kısa süren program ebeveyn puanlı ödev ve organizasyon sorunlarında büyük (0,79 ile 1,29), öğretmen puanlı organizasyonda orta (0,53) etki gösterdi. Not ortalamasında fark anlamlı değildi. Yöntemin adımları ödev kavgaları bölümünde ve ders çalışma rehberinin ödev sistemi bölümünde var.

Ödevini kaydetmek ve çantasını hazırlamak gibi okul becerileri üzerinde çalışmak, kör değerlendirmelerde de etki gösteren az sayıdaki uygulamadan biri. Bunu yürütmek için terapist gerekmiyor; rehber öğretmen, aile ya da öğrencinin kendisi de uygulayabiliyor.

Ergenlerde bilişsel davranışçı terapi

İlaç almasına rağmen belirtileri süren 14 ile 18 yaş arası 46 ergende DEHB'ye uyarlanmış bireysel terapi, bekleme listesine göre kör değerlendiricinin ebeveyn görüşmesine dayalı belirti puanını yaklaşık 11 puan düşürdü. Yanıt oranı yüzde 50'ye karşı yüzde 18. Norveç'te 100 ergende yalnız ergene yönelik, ebeveynin katılmadığı grup terapisi ise ek fayda sağlamadı.

İngiltere'deki klinik kılavuzda, ilaçtan fayda görmüş ama en az bir alanda belirgin zorluğu süren gençlere sosyal beceri, problem çözme, öz denetim ve duyguları ifade etmeyi ele alan bir terapi kürü öneriliyor. Avustralya kılavuzu ergenlere bilişsel davranışçı müdahale sunulmasını ve bunun ebeveyn eğitimiyle birlikte verilmesini öneriyor. Her iki kılavuz da terapiyi, ilaçla giderilemeyen zorluklar için öneriyor; ilacın yerine koymuyor.

Düzenli fiziksel aktivite

11 randomize çalışmada orta ile yüksek şiddetli düzenli egzersiz toplam DEHB belirtilerinde küçük bir etki gösterdi (0,33). 15 çalışmalık başka bir analizde dikkat ve yürütücü işlevlerde iyileşme vardı, hareketlilikte yoktu. Uzlaşı bildirisi bir meta-analizdeki etkinin yayın yanlılığı düzeltmesinden sonra anlamsızlaştığını kaydediyor. Egzersiz her çocuk için yararlı; DEHB belirtileri açısından ek faydası ise küçük ve belirsiz. Yüzme, futbol ya da grup sporu tedavi yerine geçmez, ama çocuğun haftasında olmalı.

Ne işe yaramıyor ya da kanıtı zayıf?

Nörofeedback ve omega-3 için en sıkı kanıt etki göstermiyor.

Nörofeedback

Bu yöntemde EEG ile ölçülen beyin dalgaları ekranda gösteriliyor ve çocuğa bunları değiştirmesi öğretiliyor. Türkiye'de özel merkezlerde ciddi ücretlerle sunuluyor. 38 randomize çalışmayı toplayan 2025 tarihli analizde kör değerlendiricilerde toplam DEHB belirtisine etki 0,04, yani sıfıra yakın. 7 ile 10 yaş arası 144 çocukta gerçek nörofeedback aynı görünümde sahte bir uygulamayla karşılaştırıldığında iki grup da belirgin düzeldi ama aralarında ne tedavi sonunda ne 13 ay sonra fark vardı. Kör değerlendirmelerin sonuçları, nörofeedback'in tek başına DEHB tedavisi olarak kullanılmasını desteklemiyor. Çocuklarda düzelme görülse de sahte uygulama grubunda da aynı ölçüde düzelme oluyor.

Bilgisayarlı dikkat ve çalışma belleği oyunları

36 randomize çalışmada bilgisayarlı bilişsel eğitim kör ölçümde toplam DEHB belirtisini değiştirmedi (0,12). Çalışma belleği testleri kısa vadede düzeldi, ama bu kazanç günlük hayata, okula ve notlara taşınmadı. Belirli bir çalışma belleği eğitim programının iyi kontrol edilmiş araştırmasında yalnız çalışma belleği görevleri düzeldi, ebeveyn ve öğretmen puanlarında ve akademik başarıda fark olmadı. Çocuk, oyundaki görevleri daha iyi yapmaya başlıyor; ancak bu ilerleme sınıftaki performansına yansımıyor.

ABD'de dijital tedavi olarak onay alan video oyunu EndeavorRx bilgisayarlı dikkat testinde küçük bir iyileşme sağladı, ama ebeveyn ve klinisyen ölçeklerinde gruplar arasında fark yoktu. Onay yalnız bilgisayar testiyle ölçülen dikkat için ve ilaç ya da terapinin yerine geçmiyor. Çalışmayı yapan şirket aynı zamanda sponsoru.

Omega-3 ve balık yağı

Günde 1 ile 2 gram EPA kullanma önerisini en güncel ve en sıkı kanıt desteklemiyor. 37 çalışmayı kapsayan sistematik derlemede balık yağı türü yağ asidi takviyesi ebeveyn puanlı toplam DEHB belirtisinde etki göstermedi (0,08) ve bu sonuç yüksek kesinlikte derecelendirildi. İngiltere'deki klinik kılavuzda, çocuk ve gençlerde DEHB tedavisi için yağ asidi takviyelerinin önerilmemesi ve sunulmaması açıkça belirtiliyor.

Eliminasyon diyeti ve katkı maddeleri

Az yiyecekli eliminasyon diyeti ebeveyn puanında büyük etki gösteriyor (0,80), diğer değerlendiricilerde ise anlamsız. Bu çalışmaların ilk yazarı, aynı zamanda diyetin geliştiricisi. IgG kan testlerine dayalı diyetlerde ise araştırmanın yazarları da bu testlere göre hareket edilmemesini öneriyor. Yapay gıda boyalarının çıkarılması ebeveyn puanında küçük bir etki gösteriyor (0,18, düzeltilmiş 0,12), öğretmen ve gözlemci puanında anlamsız. Yazarlar DEHB'li çocukların tahminen yüzde 8'inde belirtilerin boyayla ilişkili olabileceğini öne sürüyor.

Klinik kılavuzda, yapay renklendiricileri ve katkı maddelerini beslenmeden çıkarmak genel bir tedavi olarak önerilmiyor. Belirli bir yiyecekle davranış arasında açık bir bağ görüyorsanız yemek ve davranış günlüğü tutmanız, günlük bu bağı doğrularsa diyetisyene başvurmanız öneriliyor. Şeker için tablo daha açık, çift kör 23 deneyde davranışı değiştirmiyor.

Bitkisel ürünler ve takviyeler

Safran, biberiye yağı, ginkgo, sitikolin ve benzeri ürünler için DEHB'de çocuklarda kör, plasebo kontrollü ve tekrarlanmış bir kanıt yok. Ginkgo bir çalışmada metilfenidattan belirgin biçimde daha az etkili bulundu. Hiçbiri kılavuzlarda yer almıyor. Demir, D vitamini ya da çinko eksikliği varsa düzeltilmesi her çocuk için gerekli, ama bu bir DEHB tedavisi değil, ayrıntısı hareket, beslenme ve ekran bölümünde. Forumlarda ilaçsız dikkat eksikliği tedavisi diye reklam yapan hesaplara şüpheyle bakın.

Sosyal beceri eğitimi

Sistematik derlemeye dayanan uzlaşı bildirisinde, sosyal beceri eğitiminin öğretmenlerin değerlendirdiği sosyal becerilerde, genel davranışlarda ve okul performansında iyileşme sağlamadığı belirtiliyor. Arkadaşlık sorunlarında asıl etki ev ve sınıftaki yapılandırılmış ortamdan geliyor.

Mindfulness

Meta-analizler küçük ve orta etkiler bildiriyor; 2026 tarihli analizde etki büyüklüğü 0,49. Ancak kör olmayan değerlendirmeler nedeniyle etkilerin abartılmış olabileceği belirtiliyor. Aktif kontrollü çalışmalarda etki zayıflıyor. Hollanda'da aile temelli sekiz haftalık bir programda çocuğun öz denetiminde anlamlı bir iyileşme olmadı, ama ebeveynin kendi stresi ve belirtileri daha belirgin düzeldi. Ebeveyn için faydalı olabilir, çocuk için kanıtı zayıf.

Bu tablo ne anlama geliyor?

İlaç dışı bir yöntem seçerken önce çocuğunuzun hangi güçlüğü için destek aradığınızı belirleyin. Uzlaşı bildirisinde bu yöntemlerin DEHB belirtilerinde ilaçlardan daha az etkili olduğu, ancak ilaç tedavisi en iyi düzeye getirildikten sonra kalan sorunlar için sıklıkla yarar sağladığı belirtiliyor. Kör ölçümde görülen etkiler, hangi yöntemden ne bekleyebileceğinizi gösteriyor:

• Ebeveyn eğitimi. Ebeveynlik ve davranış sorunlarında 0,3 ile 0,6, çekirdek DEHB belirtisinde sıfıra yakın. Ev içi çatışma için ilk tercih.
• Organizasyon becerisi eğitimi. Öğretmen puanlı organizasyonda 0,54. Ödev ve okul işlevi için ilk tercih.
• Ergenlerde ebeveyn katılımlı terapi. İlaçtan sonra kalan zorluklar için.
• Egzersiz. Küçük ve belirsiz ek fayda, ama her çocuk için gerekli.
• Nörofeedback. Kör ölçümde 0,04.
• Bilgisayarlı bilişsel eğitim. Kör ölçümde 0,12, günlük hayata taşınmıyor.
• Omega-3. Yüksek kesinlikle etki yok.

Ne yapabilirsiniz?

Evdeki çatışma, ödev düzeni ya da ilaçla azalmayan zorluklar için farklı destekler gerekebiliyor. Seçenekleri değerlendirirken şu adımları izleyin:

• Bir yönteme para vermeden önce iki soru sorun. “Kör değerlendirmede de etki görülmüş mü?” ve “Sahte uygulama ya da başka bir etkin yöntemle karşılaştırılmış mı?” Cevap hayırsa ya da kimse bilmiyorsa, beklentinizi buna göre ayarlayın.
• Ebeveyn eğitimini çocuk için değil aile için düşünün. Burada hedef, çocuğun belirtilerinden çok evde tekrar eden çatışmalar. Bağırma ve ceza azalınca çocuğun karşı gelmesi de azalıyor.
• Okul için organizasyon becerilerine odaklanın. Ödev ve çanta düzeni, tedaviyi bilmeyen değerlendiricilerin ölçümlerinde de yarar görülen az sayıdaki alanlardan biri. Ödev kavgaları bölümü ve ders çalışma rehberinin ödev sistemi bölümü bunu adım adım anlatıyor.
• İlaç ile ilaç dışını yarıştırmayın. Tedavilerin karşılaştırıldığı çalışmada ikisi birlikte verildiğinde belirtileri çok az düzeyine inen çocuk oranı yüzde 68 oldu, yalnız ilaçla yüzde 56, yalnız davranışçı tedaviyle yüzde 34.
• Takviye ya da diyet denemek istiyorsanız hekime söyleyin. Bazı bitkisel ürünler ilaçlarla etkileşebiliyor.

Sonuç

İlaç dışı yöntemlerin etkisini anlamak için, tedaviyi bilmeyen değerlendiricilerin sonuçlarına bakmak gerekiyor. Ebeveyn eğitimi evdeki çatışmayı azaltıyor, organizasyon becerisi eğitimi çocuğun okul işlerini yürütmesini kolaylaştırıyor. Ergenlere yönelik terapi ise ilaç tedavisine rağmen süren zorluklara yardımcı oluyor. Nörofeedback, bilgisayar oyunları, omega-3 ve eliminasyon diyetleri için en sıkı kanıt etki göstermiyor. Zaman ve bütçe sınırlıysa önce ebeveyn eğitimine ve organizasyon becerilerine öncelik verin, diğer seçenekleri daha sonra değerlendirin.

Sık Sorulan Sorular

Nörofeedback işe yarar mı?

En sıkı yöntemlerle yürütülen çalışmalar, işe yaradığını göstermiyor. 38 randomize çalışmada kör ölçümde etki 0,04. Sahte uygulamayla karşılaştırılan çalışmada iki grup da aynı ölçüde düzeldi.

Omega-3 verelim mi?

DEHB tedavisi olarak hayır. Sistematik derlemede, etkisi olmadığı yüksek kesinlikle bulundu. Klinik kılavuzda da önerilmemesi isteniyor. Çocuğunuz balık yemiyorsa genel beslenme için hekiminize danışın.

Ebeveyn eğitimi DEHB'yi geçirir mi?

Hayır, ama evdeki çatışmayı azaltıyor. Kör ölçümde olumlu ebeveynlik 0,63, davranış sorunları 0,31 etki büyüklüğüyle düzeliyor, çekirdek belirti ise değişmiyor.

İlaçsız tedavi mümkün mü?

Beş yaş altında ilk basamak zaten ilaçsız, ebeveyn eğitimi. Hafif belirtili okul çağı çocuklarında da ilk adım ebeveyn eğitimi ve okul düzenlemesi olabilir. Belirtiler okul ve aile hayatını belirgin bozuyorsa, kılavuzlar altı yaş üstünde ilaç ile davranışçı yöntemlerin birlikte kullanılmasını öneriyor.

Kaynaklar

• Sonuga-Barke EJ, Brandeis D, Cortese S ve ark. (2013). Nonpharmacological interventions for ADHD, systematic review and meta-analyses of randomized controlled trials of dietary and psychological treatments. American Journal of Psychiatry 170, 275-289. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2012.12070991
• Daley D, van der Oord S, Ferrin M ve ark. (2014). Behavioral interventions in attention-deficit/hyperactivity disorder, a meta-analysis of randomized controlled trials across multiple outcome domains. JAACAP 53, 835-847. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2014.05.013
• Doffer DPA, Dekkers TJ, Hornstra R ve ark. (2023). Sustained improvements by behavioural parent training for children with ADHD, a meta-analysis. JCPP Advances 3, e12196. https://doi.org/10.1002/jcv2.12196
• Wolraich ML, Hagan JF, Allan C ve ark. (2019). Clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, and treatment of ADHD in children and adolescents. Pediatrics 144, e20192528. https://doi.org/10.1542/peds.2019-2528
• Bikic A, Reichow B, McCauley SA, Ibrahim K, Sukhodolsky DG (2017). Meta-analysis of organizational skills interventions for children and adolescents with ADHD. Clinical Psychology Review 52, 108-123. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2016.12.004
• Langberg JM, Dvorsky MR, Molitor SJ ve ark. (2018). Overcoming the research-to-practice gap, a randomized trial with two brief homework and organization interventions for students with ADHD. Journal of Consulting and Clinical Psychology 86, 39-55. https://doi.org/10.1037/ccp0000265
• Sprich SE, Safren SA, Finkelstein D, Remmert JE, Hammerness P (2016). A randomized controlled trial of cognitive behavioral therapy for ADHD in medication-treated adolescents. Journal of Child Psychology and Psychiatry 57, 1218-1226. https://doi.org/10.1111/jcpp.12549
• Haugan AJ, Sund AM, Young S ve ark. (2022). Cognitive behavioural group therapy as addition to psychoeducation and pharmacological treatment for adolescents with ADHD symptoms and related impairments. BMC Psychiatry 22, 375. https://doi.org/10.1186/s12888-022-04019-6
• Seiffer B, Hautzinger M, Ulrich R, Wolf S (2022). The efficacy of physical activity for children with attention deficit hyperactivity disorder, a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Attention Disorders 26, 656-673. https://doi.org/10.1177/10870547211017982
• Sun W, Yu M, Zhou X (2022). Effects of physical exercise on attention deficit and other major symptoms in children with ADHD, a meta-analysis. Psychiatry Research 311, 114509. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2022.114509
• Westwood SJ, Aggensteiner PM, Kaiser A ve ark. (2025). Neurofeedback for attention-deficit/hyperactivity disorder, a systematic review and meta-analysis. JAMA Psychiatry 82, 118-129. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2024.3702
• Neurofeedback Collaborative Group (2021). Double-blind placebo-controlled randomized clinical trial of neurofeedback for attention-deficit/hyperactivity disorder with 13-month follow-up. JAACAP 60, 841-855. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2020.07.906
• Westwood SJ, Parlatini V, Rubia K, Cortese S, Sonuga-Barke EJS (2023). Computerized cognitive training in attention-deficit/hyperactivity disorder, a meta-analysis. Molecular Psychiatry 28, 1402-1414. https://doi.org/10.1038/s41380-023-02000-7
• Chacko A, Bedard AC, Marks DJ ve ark. (2014). A randomized clinical trial of Cogmed Working Memory Training in school-age children with ADHD. Journal of Child Psychology and Psychiatry 55, 247-255. https://doi.org/10.1111/jcpp.12146
• FDA (2020). De Novo classification request for EndeavorRx, DEN200026. https://www.accessdata.fda.gov/cdrh_docs/reviews/DEN200026.pdf
• Gillies D, Leach MJ, Perez Algorta G (2023). Polyunsaturated fatty acids for attention deficit hyperactivity disorder in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews, CD007986. https://doi.org/10.1002/14651858.CD007986.pub3
• Pelsser LM, Frankena K, Toorman J, Rodrigues Pereira R (2017). Diet and ADHD, reviewing the evidence, a systematic review of meta-analyses of double-blind placebo-controlled trials. PLoS One 12, e0169277. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0169277
• Nigg JT, Lewis K, Edinger T, Falk M (2012). Meta-analysis of attention-deficit/hyperactivity disorder or attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms, restriction diet, and synthetic food color additives. JAACAP 51, 86-97. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2011.10.015
• Wolraich ML, Wilson DB, White JW (1995). The effect of sugar on behavior or cognition in children, a meta-analysis. JAMA 274, 1617-1621. https://doi.org/10.1001/jama.1995.03530200053037
• Liu Y, Yan Q, Zhao S ve ark. (2026). Mindfulness-based interventions for children and adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder, a Bayesian meta-analysis. Frontiers in Psychology. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1711994
• Siebelink NM, Bögels SM, Speckens AEM ve ark. (2022). A randomised controlled trial (MindChamp) of a mindfulness-based intervention for children with ADHD and their parents. Journal of Child Psychology and Psychiatry 63, 165-177. https://doi.org/10.1111/jcpp.13430
• Faraone SV, Banaschewski T, Coghill D ve ark. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement, madde 195-208. Neuroscience and Biobehavioral Reviews 128, 789-818. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2021.01.022
• Swanson JM, Kraemer HC, Hinshaw SP ve ark. (2001). Clinical relevance of the primary findings of the MTA. JAACAP 40, 168-179. https://doi.org/10.1097/00004583-200102000-00011
• NICE (2018, güncelleme 2019). NG87, öneri 1.5.7, 1.5.9, 1.5.14, 1.6.2, 1.6.3, 1.6.4, 1.6.5. https://www.nice.org.uk/guidance/ng87
• May T, Birch E, Chaves K ve ark. (2023). The Australian evidence-based clinical practice guideline for ADHD. Australian and New Zealand Journal of Psychiatry 57, 1101-1116. https://doi.org/10.1177/00048674231166329
• P.C. Kendall'ın dürtü sorunu ve DEHB için yapılandırılmış oturumlarının revize formu, DEHB'li çocukların ailelerine yönelik eğitim programı ve kombinasyonu (2024), İstanbul Medeniyet Üniversitesi uzmanlık tezi. https://earsiv.medeniyet.edu.tr/items/1a4d1942-1a5a-4247-8cb4-30592bc9c5a1/full
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kastamonu İl Müdürlüğü (2026). Modüler Aile Eğitim Programı. https://aile.gov.tr/kastamonu/haberler/moduler-aile-egitim-programi-nin-3-kapali-grubu-tamamlandi/
• Kendall: İstanbul'daki tez çalışmasında ebeveyn eğitimiyle karşılaştırılan bilişsel davranışçı program.
• HOPS: Ortaokulda 280 öğrenciyle araştırılan ödev ve planlama programı.
• Cogmed: Bilgisayarlı çalışma belleği eğitimine ilişkin kontrollü çalışma.
• Huberman: Günde 1 ile 2 gram EPA önerisinin ve kör değerlendirme ayrımının ele alındığı DEHB yayını.