Erteleme
Erteleme (prokrastinasyon) DEHB'nin en bilinen belirtilerinden biridir. Bu "tembellık" değil, beynin düzenleme mekanizmalarıyla ilgilidir.
Nasıl Görünür?
- "Yarın başlarım" döngüsü
- Son dakika adrenaliniyle çalışmak
- Önemli işler yerine rastgele şeylerle uğraşmak (prokrastinasyon)
- Erteleme hakkında stres yapmak ama yine de yapamamak
- Kolay görevleri bile başlatamamak
- Başlamayı düşünürken enerji tükenmesi
Bilim
Erteleme, olumsuz duyguları (kaygı, can sıkıntısı) geçici olarak kaçınmaktır. DEHB'li beyinler son dakika adrenalinIne güvenir - stres hormonu kortizol, eksik dopaminin yerini tutar. Bu kısa vadede işe yarar ama uzun vadede tükenmişliğe yol açar.
Ne Yapabilirsin?
- "İsviçre peyniri" yöntemi: Göreve küçük delikler aç, tam bitirme değil
- "5 dakika başlangıç": Sadece 5 dakika çalış, sonra izin ver
- Erteleme günlüğü tut: Neden ertelediğini analiz et
- Duygusal engelleri çöz: Korku, can sıkıntısı, mükemmeliyetçilik mi?
- Ortamı değiştir: Bazen farklı bir yer yeterlidir
- Bekleneni küçült: "Tüm raporu yaz" yerine "sadece bir paragraf"