Yapay zekanın DEHB için destek de bağımlılığa dönüşen bir dayanak da olabileceğini biliyorsun. Fark, onu nasıl kullandığında.
Bu yazı o farkı 9 somut kurala indiriyor. Liste CHADD, ADD Resource Center, Duke Tıp Fakültesi ve klinik araştırmalardan derlendi. Bir yere yapıştır, ara sıra dön ve kendini kontrol et.
1. Destek olsun, yerine geçmesin
Yapay zekayı bir başlangıç noktası, bir yapı ve fikir yakalama aracı olarak kullan. Taslağı o çıkarsın, sıralamayı o yapsın, ilk adımı o önersin.
Ama son işi ve son kararı sen ver. İlk taslak ona ait olabilir, son düzenleme ve onay her zaman sende kalsın.
2. Adım azalt, adım ekleme
İyi bir araç hayatından adım çıkarır. Bir görevi 5 adımdan 2 adıma indirir.
Eğer yapay zeka aracın kendi başına bakım isteyen karmaşık bir sisteme dönüştüyse, artık sana yardım etmiyor demektir. DEHB'de basit olan kazanır. Sistemin kendisi bir göreve dönüştüyse durup sadeleştir.
3. Komutu tersine çevir
Her seferinde hazır cevap istemek aktif düşünmeyi köreltir.
Bunu dengele. Bazen yapay zekadan sana cevap vermesini değil, sana soru sormasını iste. Kendi cevabını bulmana yardım edecek 2 ya da 3 soru. Bu küçük ayar düşünme kasını çalışır tutar.
4. İlacın ve terapinin yerine asla koyma
Yapay zeka tamamlayıcı bir araç. İlacın, davranışçı terapinin ya da DEHB koçluğunun yerine geçmez.
Bunu bir ek olarak düşün, yerine koyacağın bir seçenek olarak değil. Tedavini yapay zeka için bırakmak ya da ertelemek ciddi bir hata olur.
5. Tıbbi bilgiyi ve ilaç bilgisini teyit et
Yapay zekanın bilgisinin bir kesme tarihi var ve verdiği cevap bağlamdan kopuk olabilir. İlaç, doz ve etkileşim gibi konularda bu gerçek bir risk.
Kural basit. Yapay zekayı ilk kontrol için kullan, son cevap olarak değil. Kritik her bilgiyi güvenilir bir kaynakla ya da bir uzmanla teyit et.
6. Teşhis için kullanma
Yapay zeka sana DEHB'in var diyemez. Bir tarama ya da merak aracı olarak yardımcı olabilir ama teşhis koyamaz.
DEHB'den şüpheleniyorsan doğrulanmış öz değerlendirme araçlarını kullan, sonra nitelikli bir klinisyene git. Öncelik yapay zeka değil, uzman değerlendirmesi olsun.
7. Altı bağımlılık işaretini izle
Şu altı işaret yapay zekanın bağımlılığa dönüşen bir dayanak haline geldiğini gösterir.
- Yapay zeka olmadan göreve başlayamamak.
- Kullanım sonrası bir tükenme hissi.
- Küçük kararları bile verememek.
- Anında cevap gelmeyince dağılmak.
- Zor duygulardan kaçmak için yapay zekaya sığınmak.
- Ben tek başıma yapamam hissinin yerleşmesi.
Bunlardan birkaçını kendinde görüyorsan kullanım biçimini gözden geçir. Detayını risk yazısında anlattık.
8. Gizliliğe dikkat et
Sohbet kayıtlarını gizli sayma. Mümkünse ayarlardan modelin senin verilerinle eğitilmesini kapat.
Resmi DEHB tanısı ve ilaç bilgilerin korunan sağlık bilgisidir. Denetimsiz bir araca bunları açarken dikkatli ol.
9. Klinik kullanımda uzman gözetimi şart
Yapay zekayı tedavinin bir parçası olarak kullanacaksan, bunu bir uzmanın gözetiminde yap. Yapay zeka tek başına klinik karar verme aracı değil.
Aracı sade tut
Bu 9 kural seni yapay zekadan uzaklaştırmak için değil. Tam tersi. Aracı uzun vadede gerçekten işine yarar tutmak için.
İyi haber şu. Bu kurallar zor değil. Çoğu sadece bir farkındalık meselesi. Yapay zekayı senin yerine düşünen bir sistem değil, seni destekleyen bir yapı olarak görürsen doğru yoldasın. Kaynağın geri kalanına DEHB ve Yapay Zeka ana sayfasından ulaşabilirsin. Yapay zekanın yerine geçemeyeceği desteği daha iyi anlamak için DEHB rehberindeki yürütücü işlevler sayfasına da bakabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Yapay zekayı DEHB için ne kadar kullanmalıyım?
Net bir süre yok ama ölçüt şu. Yapay zeka hayatından adım çıkarıyorsa sağlıklı kullanıyorsun. Kendisi bakım isteyen bir göreve dönüştüyse ya da onsuz hiçbir şeye başlayamıyorsan, kullanımını gözden geçirme zamanı.
Yapay zeka kullanırken DEHB tedavimi sürdürmeli miyim?
Evet, kesinlikle. Yapay zeka tamamlayıcı bir araç. İlacını, terapini ya da DEHB koçluğunu yapay zeka için bırakmak ya da ertelemek ciddi bir hata olur. Yapay zekayı bunlara ek olarak düşün.
Yapay zekaya verdiğim bilgiler gizli mi kalıyor?
Genelde hayır. Sohbet kayıtlarını gizli sayma. Pek çok platform bu konuşmaları modeli eğitmek için kullanıyor ve terapist-hasta gizliliği koruması yok. Resmi DEHB tanısı ve ilaç bilgilerin korunan sağlık bilgisidir, paylaşırken dikkatli ol ve mümkünse model eğitimine kapat.
Kaynaklar
- CHADD, Harnessing AI to Live Better with ADHD. https://chadd.org/attention-article/harnessing-artificial-intelligence-to-live-better-with-adhd/
- Meyer, AI and ADHD A Double-Edged Sword, ADDRC. https://www.addrc.org/ai-and-adhd-a-double-edged-sword-that-could-make-or-break-your-focus/
- Duke, hidden risks of asking AI for health advice, 2026. https://medschool.duke.edu/stories/hidden-risks-asking-ai-health-advice
- Dahò ve Caci, EF rehabilitasyon, 2025, BMC Psychology. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12784522/